Grote woorden – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Toen mijn zus en mijn zwager een paar jaar geleden met elkaar trouwden, organiseerden de vrienden van hem een vrijgezellenuitje. Belangrijk element in het programma was paintballen bij de Grutte Wielen bij Leeuwarden. Paintballen, voor wie het niet scherp voor ogen heeft, is op elkaar schieten met balletjes kleurstof, in dit geval in de buitenlucht, op een veldje met wat greppels, struikjes en boompjes. Je doet een overall aan, de groep wordt verdeeld in tweeën en je krijgt een veiligheidsbril op. Want het goedje mag dan biologisch afbreekbaar zijn, helemaal onschuldig is het niet.

Zelf zou ik zoiets niet uitzoeken als ‘recreatie’, maar het ging niet om mij. Dus daar stond ik. We werden de bosjes in gestuurd en we moesten de andere kant bereiken. Of zo, ik weet het niet precies meer. Ik heb het ook niet gered, want ik kon alleen maar op mijn buik in een greppel liggen. Het klikken van de paintbalgeweren en de tikken van de inslagen van de kleurstofballetjes om mij heen, deden mij denken: ik zit hier prima, in mijn greppel. Virtueel zag ik al het vinkje bij ‘ongeschikt’ staan in de reclame voor Defensie. Ik kan weer andere dingen, dacht ik maar.

Ik moest er aan denken toen ik president Trump van de Verenigde Staten hoorde opscheppen over hoe hij wel even een school waar een schietpartij gaande is, binnen zou lopen. Zelfs ongewapend. Hij bekritiseerde een plaatsvervangend sheriff, die bij de de schietpartij op een school in Florida van een maand geleden, vrijwel niets zou hebben gedaan.

We moeten niet vergeten dat Trump, net als ik, nooit in het leger heeft gezeten. Hij werd opgeroepen om naar Vietnam te gaan in ’68, maar kreeg de diagnose ‘bone spurs in his heels’ (NYT), sporen van botten in zijn hiel. Ik ben geen dokter en het doet vast zeer, maar het punt is dat Trump niet kan weten wat hij zou doen als de kogels om zijn oren vliegen. Of het moet zijn dat hij fanatiek paintballer is, maar ik geloof dat hij liever op een golfbaan staat.

Gisteren gingen schoolkinderen in de VS zeventien minuten de straat op. Een staking en protest van zeventien minuten, een minuut voor elk slachtoffer van de schietpartij in Parkland, Florida. De aanleiding is dat er toch geen strengere wapenwet komt.

Eerder had Trump het daar wel op laten lijken. Hij had een live op televisie uitgezonden overleg met volksvertegenwoordigers over deze wetgeving. Hij dacht serieus na over een verhoging van de minimumleeftijd voor de verkoop van wapens in de VS. Sterker nog, hij veegde twee volksvertegenwoordigers de mantel uit omdat ze in hun wetsvoorstel voor strengere regels de verhoging van de minimumleeftijd niet hadden meegenomen.

Waarom hebben jullie dat niet gedaan, zei Trump. Omdat jullie bang zijn voor de NRA, de National Riffle Assiciation, de machtige wapenlobby. Ze hebben veel macht over mensen zoals jullie, maar ze hebben minder macht over mij, zei Trump vol zelfvertrouwen. Hij zou alle pijlen die de NRA op critici afvuurt wel aan kunnen. Een dag later had hij een ontmoeting met twee mensen van de NRA. En wat denk je?

Hij is op zijn buik gaan liggen in een greppel, en komt niet meer van zijn plaats. Er komt een commissie die het een en ander zal onderzoeken, maar het instellen van een commissie is het zelfde als uitstel en is dus hetzelfde als afstel, en is in ieder geval niet de greppel uit stormen om orde op zaken te stellen.

Dus doen de schoolkinderen van de VS dat nu zelf maar. Ik hoop dat ze slagen, en ik heb goede hoop. Zoals hier in Nederland – naar het zich laat aanzien – ook is geslaagd om die bespottelijke salarisverhoging van die directeur van de semi-overheidsbank ING terug te draaien.

Het verschil tussen Trump en mij, wat de greppel aangaat, is dat ik van te voren nooit heb gezegd dat ik kan paintballen. Ik ben me er van bewust dat mijn kracht ligt bij wat anders. En soms zijn eenvoudige handelingen, zoals staken, of switchen van de ING-bank naar een andere, effectiever dan grote woorden.

Botte & Ype & Paulien en ALLES over zwart wc-papier – Eeuw van de Amateur podcast aflevering 52

Hoe lang Ype nog mag blijven is onduidelijk, maar daar is Niko! Paulien, Ype en Botte eten ringen en zijn niet eenduidig over hun agenda: zelfgemaakt, school of digitaal. Bijna-schoolgaande kinderen hebben iets nieuws van Paulien, maar durven ze dat in hun eentje? Voor je het weet mis je het enige dansuitje van het jaar. Antwoorden zijn ook maar relatief, toch pogen ze er achter te komen hoe hun naamgenoten heten. Ze verheugen zich op hun bejaardentijd maar weten niet of ze hun verjaardag vieren. Don’t mention the war!… ook al staat het in de krant van drie maanden geleden. Onze podcasthelden nemen je graag weer mee in hun wereld van series, namen, geluiden, thee, ringlings en zwart wc-papier.

Wat verandert twee zoenende mannen aan jouw leven – vertaalde column Omrop Fryslân Radio

Besmeurd, beklad, ingegooid en afgeplakt – dat is wat er gebeurde met tientallen reclameposters waar twee zoenende mannen op staan. De mannen hebben netjes de kleren aan, maken geen obscene gebaren en promoten niets controversieels. Gewoon een reclame voor een kledingmerk, in postervorm opgehangen in bushokjes.

Het is raar, maar ik, homo, kijk van zulke berichten eigenlijk nauwelijks meer op. Ik heb al een paar jaar een Google News Alert op het woord ‘homo’, en elke week krijg ik een overzicht van groot en klein nieuws op dat gebied. Ik krijg er eelt door op mijn ziel.

In Zwolle werd er een swastika op de poster geschilderd, en online kwamen er ook een paar reacties. Ik heb ze even verzameld:

-‘Misschien worden mensen er wel erg ziek van dat ze continu, elke dag weer GEDWONGEN worden om homo’s te accepteren, je moet ze tegenwoordig leuk vinden. Het word (sic) door je strot geduwd, daar ben ik persoonlijk ook echt helemaal klaar mee.’

– ‘Ze willen maar dat je zegt homo’s zijn geweldig dat ze zoveel aandacht krijgen. Ach flikker toch op. Zijn toch ook geen heteroposters.’

– ‘Straks loop ik in de stad langs zo’n poster met mijn zoontje; en zo maken ze hem dan al homo.’

Ik kan ze eenvoudig weerleggen. Zoals dat je alle homo’s niet leuk hoeft te vinden, maar dat er nog wel wat tussen ‘leuk’ en swastika’s in zit; zoals dat je werkelijk doodgegooid wordt met heteroposters, maar dat zoiets de gemiddelde persoon blijkbaar niet opvalt; en zoals dat homo’s niet gemaakt worden, maar dat homoseksualiteit een kwestie is van aanleg, een combinatie van genen en hormonen in de moeder bij de zwangerschap. Maar moet ik dat doen? Alweer?

Ja. Hier zien we namelijk hoe er werkelijk gedacht wordt over LHBT’s, maar wat meestal bedekt blijft. Ik heb het al vaker gezegd: er is nog altijd een groep in Nederland die er geen been in ziet dat het woord ‘homo’ gebruikt wordt als scheldwoord. In het NOS Jeugdjournaal maakten ze vorige week een item over hoe het op scholen gaat. Een veertienjarige jongen die net uit de kast is gekomen, vertelt hoe hij ineenkrimpt als ‘homo’ wordt geroepen. “Jezelf zo noemen is alsof je jezelf uitscheldt”, zei hij.

Vooral in de brugklas hoor je het vaak, zo stelt de NOS vast. Dat zegt mij twee dingen: ten eerste dat het dus gebeurt, en ten tweede dat het in de hogere klassen, wanneer kinderen wat slimmer worden, wat volwassener en wat empathischer worden, het deels afleren.

Deels. Want anders werden die abri’s niet beklad of kapot getrapt, en kwamen er online niet van zulke onbegrijpelijk domme teksten. We denken wel eens dat de homo-acceptatie in Nederland wel klaar is. We hebben al zeventien jaar het homohuwelijk, we hebben al meer dan dertig jaar een Canal Parade en we hebben organisaties zoals het COC. En we hebben toch verstand, er is vooruitgang, als maatschappij worden we redelijker en begrijpen we meer. Dat zou je denken.

Een grapje of nieuws over homo’s, of ‘homo’ en ‘gay’ als scheldwoord. Eén keer kan je het wel hebben, niet zo erg, je moet ergens tegen kunnen. Na een paar keer wordt het irritant, dan weet je het wel, en begint het te voelen als een steentje in je schoen. Na een tijdje kan je echter nergens anders meer aan denken, en bepaalt het je levenshouding compleet. Daarom zijn sommige LHBT’s zo activistisch, daarom willen we het er over hebben, en daarom moet er iets veranderen. Want het gaat maar door.

Ik gebruik elk podium dat ik heb om hier over te praten. Elke dag weer. En soms denk ik wel eens dat het voor mij al te laat is, dat ik al teveel geïndoctrineerd ben, gehersenspoeld bijna, door het vergif van de sluipende homohaat. Dat ik al teveel accepteer, en door mijn eelt teveel over mij heen laat lopen. Maar net die kinderen, zoals die jongen uit het Jeugdjournaal, die er achter komen dat ze in de genetische en hormonale situatie zijn geweest dat er voor zorgt dat ze hun eigen geslacht leuker vinden dan het andere, die hebben het nodig dat dit ophoudt.

Twee zoenende mannen op een poster in een bushokje. Wat verandert dat aan jouw leven.

(Vertaalde column Omrop Fryslân Radio)

Documentaire ‘Nathan’ zondag 4 maart op NPO Radio 1

Lieve vrienden,

Ongeveer anderhalf jaar geleden ontmoette ik bij een concert van Konrad Koselleck, die altijd bijzondere mensen om zich heen weet te verzamelen, een opmerkelijke jongeman. We praatten over muziek, fotografie, kunst en het leven. Hij maakte op mij de indruk van iemand die al behoorlijk wat heeft meegemaakt, voor zijn leeftijd.

In de maanden die volgden ontdekte ik stukje bij beetje wat dat was. Hij schreef er over op zijn facebooktijdlijn, vulde zijn Tumbler met opmerkelijke foto’s, en deelde zijn gedachtes en veranderingen op Instagram. Het bleek een kwetsbare maar bijzonder sterke jongeman, met een opmerkelijk zelfinzicht.

‘Had ik zulk inzicht maar op zijn leeftijd gehad’, was een gedachte die zich meerdere malen bij mij opdrong. Al was zijn jeugd verder alles behalve benijdenswaardig. Zijn verhaal valt niet samen te vatten in een blogpost. Zelfs in een documentaire van 38 minuten valt het nog niet mee, maar ik heb het geprobeerd.

Als nuchter persoon gebeurt het me niet vaak dat ik vol schiet tijdens het monteren van een verhaal. Hier wel. Nu ik de leeftijd heb waarop rondom mij veel kinderen opgroeien, is het hartverscheurend om te ontdekken hoe dat soms vreselijk mis kan gaan.

Nathan’ is een documentaire geworden over hoe het vinden van jezelf een kwestie van leven of dood kan zijn.

Aanstaande zondag is-ie om 21u op NPO Radio 1, in RadioDoc. Met fantastische muziek van Bart Westerlaken.

Van harte uitgenodigd om te luisteren, wat ook kan via de podcast van RadioDoc natuurlijk.