Botte & Ype & Linda en ALLES over de grootste handlanger van het patriarchaat – Eeuw van de Amateur podcast aflevering 57

Seks op z’n Duits! Een goed gesprek, met onze gast Linda Duits. Wat leer je van je fouten en kunnen we namen onthouden, of überhaupt mensen herkennen. Meisjes zijn inwisselbaar, zeker als ze Eva of Tessa heten, sorry. De gesel der mensheid. Wat is er met penvrienden gebeurd en komt er een Eeuw van de Amateur-boek? Nu de Eeuw-o-Foon, nog altijd niet bij de nieuwe provider, maar voor we wegfaden luisteren we eerst nog even naar onze vrienden. Podcasttips! Merchandise! Elke interactie is gedoemd te mislukken. Wat kan je doen als je minder werkt, zo vraagt JP van WIE IS DE MOL en JP! Blowen. Of lekker naar een museum. Maar maar maar, zal je zeggen, is dat interessant voor onze vrienden? Luisteren die wel? Hier is aflevering 57, kant A en kant B!

Lonely – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Fryslân in The Lonely Planet, op de derde plaats in de top 10 van Europese vakantiebestemmingen. Iets om trots op te zijn. Fryslân, standplaats van de JSF! Fryslân, waar geen enkele Nederlander van kan zeggen welke Waddeneilanden er wel en niet bij horen! Fryslân, waarvan niemand weet hoeveel steden er zijn, behalve dan die anderhalve dag in de winter dat het vriest. Fryslân, met het gigantische toerisme in de zomers, wordt nu ontdekt voor gigantisch toerisme in de zomer. In de winter moet je er niet komen, want dan is er geen hond, waait het zes maanden lang en is alles bruin of grijs.

Maar nu niet. Nu is het er prachtig. Ik ben benieuwd, en surf naar lonelyplanet.com/the-netherlands/friesland. Kom maar op, wat vindt The Lonely Planet het beste dat Fryslân heeft te bieden. De pagina laadt, en ik zie meteen twee opmerkelijke dingen. De grote foto, en de naam van onze provincie, prominent op deze pagina: Friesland.

De provincie heet Fryslân, ook in The Netherlands. Maar goed, niet meteen zeuren. Verder naar die schitterende foto, met een boom op een heideveld. Het zou Appelscha kunnen zijn. Op het randje van Fryslân, maar nog altijd Fryslân.

Ik trek de foto door Google Reversed Photo Search, en de eerste hit met dezelfde foto is de website weekenddesk.nl, onder de kop ‘Kom tot rust in de prachtige natuur van Drenthe.’

Ja, wacht even, Drenthe, prachtig, maar het ging over Fryslân! Meer hits met deze foto: Assen, Coevorden, en zelfs ‘Taiwan China Landscape’. Ze hebben dus geen fotograaf in Fryslân gebeld bij The Lonely Planet. Jammer.

The Lonely Planet gaat verder:  ‘At first, Friesland seems typically Dutch: it’s flat, it’s green and there are plenty of cows (the namesake black-and-white variety).’

Ziet Fryslân er typisch ‘Dutch’ uit? En die zwart-witte koeien zijn niet helemaal naar Fryslân genamesaket. Ze bedoelen waarschijnlijk Fries-Hollands of Holstein-Friesian. Mooi, maar dan moeten we de eer toch delen met de Hollanders en de Duitsers. Bovendien, die koeien die je ziet in de Friese weiden hebben voor het grootste deel Amerikaans bloed. En daar zit ook Fries bloed in, maar het verhaal is wel wat ingewikkelder dan ‘naamgenoot’.

‘But explore a bit and you’ll find its differences. For one, the province has its own language, as you’ll see on road signs.’ Ja! De taal! Leuk dat ze dat er nu uitpikken. Ik ben benieuwd wat er nu komt.

‘Top Experiences’, is het volgende kopje. Als eerste: Leeuwarden. De hoofdstad van Fryslân, al willen Leeuwarders dat niet altijd weten. Die spreken ook geen Fries. Twee: Schiermonnikoog. Ook daar wordt amper Fries gesproken. Drie: Hindeloopen, alweer een plaats waar ze hun eigen taal spreken. Vier: Terschelling… je raadt het al.

Vijf, zes en zeven zijn Ameland, Harlingen en Sneek. Alleen over Harlingen ben ik niet zeker, maar volgens mij wordt in geen van de plaatsen ‘its own langauge’ van ‘the province’ gesproken. Maar goed, we hoeven de bussen ook niet naar Oosterbierum of Dedgum te sturen. Het zal de toeristen ook niet veel uitmaken; de voertaal in alle genoemde plaatsen is al decennia lang Duits.

Dan komen de ‘Top Sights in Friesland’. En daar word ik weer warm van. Het Fries Museum, Princessehof, de Oldehove, Eise Eisinga, het Fries Natuurmuseum… ik woon nu al een tijdje niet meer in Friesland, maar in de tijd dat ik er woonde ben ik van al deze plekken alleen een keer op de Oldehove geweest. En dat was voor Omrop Fryslân, dus uit eigen beweging, nee. Zonde natuurlijk. Ook het wereldberoemde Eise Eisingamuseum heb ik alleen maar bekeken in functie als verslaggever. Ik had toentertijd misschien zelf wel zo’n Lonely Planet kunnen gebruiken.

Hoewel…. de website van The Lonely Planet sluit af met ‘Friesland Activities’. Eerste ‘activity’: ‘Zuiderzeemuseum Enkhuizen including Round-Trip Train Ride from Amsterdam’. That went well…

Maar kom op, het wordt een mooi jaar voor de toeristische sector in Fryslân. Nu hopen op wat mooi weer. En, zoals een vriend van mij deze week zei: “Ik wil nog wel een keer naar Scharnegoutum voordat de Britten het ontdekt hebben.”

Verschenen op 24 mei op Omrop Fryslân Radio in het Fries.

De Jeugd van Tegenwoordig – een korte documentaire voor RadioDoc

Deze week werd er een nieuw schilderij van Rembrandt ontdekt, en dat is wereldnieuws. Rembrandt is geliefd; niet voor niets komen er jaarlijks twee miljoen mensen naar het Amsterdamse Rijksmuseum, met als altaarstuk zijn ‘Nachtwacht’.Eén specifieke foto van de ‘Nachtwacht’ vergaart inmiddels ook flink wat roem: een foto met meisjes die voor het schilderij zitten en alle aandacht op hun telefoons hebben gericht. De foto stond vorige maand in TIME. Reacties er op zijn verontwaardigde uitroepen als ‘de jeugd van tegenwoordig!’, maar… wat is daar nou precies aan de hand?Een documentaire van Botte Jellema.

27 november 2014, Rijksmuseum Amsterdam
Foto: Gijsbert van der Wal

Rekenen – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In de week dat de eindexamens weer zijn begonnen, verwonder ik mij over onze vermogens tot rekenen. Twee weken geleden ging mijn stadsfiets kapot, en net op dat moment las ik een artikel over Swapfiets. Nee, dat is niet een wrak geval waarmee je zo op de grond swapt, maar het is een leasefiets. Te herkennen aan de blauwe voorband, en ik zie ze bij bosjes in deze studentenstad.

Studenten, toch het soort mensen waar je qua rekenen wat van mag verwachten. Populair zijn de ‘omafietsen’ van Swap; er is hier zelfs een wachtrij voor, zegt de website. De website vertelt verder dat je nooit langer dan twaalf uur met een kapotte fiets zit, want ze halen, repareren en brengen fietsen. En dat het vijftien euro per maand kost.

Dan gaat het snel in mijn hoofd: dat is 180 euro per jaar. Een beetje tweedehands fiets kost tussen de 100 en 150 euro, legaal dan, voor avonturiers kan het voor nog iets minder, dus na een maand of acht ben je met een eigen tweedehands fiets al goedkoper uit dan met zo’n leasefiets. En ik doe echt wel een paar jaar met zo’n fiets.

En ja, dan kan het natuurlijk voor komen dat je er een keer een nieuwe bel op moet zetten, zelf lampjes moet kopen en misschien eens een keer een band moet plakken. Maar dat zijn de kosten niet, en dat kan meestal ook prima binnen twaalf uur.

Nog een voorbeeld. Gisteren stond in De Volkskrant een stuk over studenten – van diezelfde studenten weer – die in hun huis een wasmachine leasen. Ze zijn met z’n zessen, en betalen ieder 2,40 per maand. Dus ik weer rekenen.

2,40 per persoon per maand, dat is dus 14,40 per maand en dat is 172,80 per jaar (ja, ik gebruik hier een rekenmachine voor, maar daar gaat het niet om). Studeren doe je vier jaar, dus dat is een kleine 700 euro in totaal. En wanneer die vier jaar voorbij zijn, heb je geen wasmachine meer. Voor dat bedrag heb je een heel degelijke nieuwe machine, en voor de helft kan je tweedehands te kust en te keur. ‘Bij een tweedehands via Marktplaats vonden we het risico te groot dat deze snel kapot zou gaan’, zegt studente Michèle.

Voor mij als student was 700 euro, zelfs als het verdeeld was over vier jaar, heel veel geld. Ik vind het nog steeds heel veel geld. En daar komt nog bij dat tweedehands, kapot en wrak synoniem zijn met spullen in studentenhuizen. Kapotte wasmachines horen er bij, dan ga je naar vrienden toe, of je regelt wat anders, het is geen ramp. Of ben ik nu een ouderwetse romanticus?

Intussen geef ik echt wel eens wat meer geld aan iets uit dan noodzakelijk is. Omdat goedkoop in sommige gevallen echt heel duur kan zijn. En die Hollandse obsessie met goedkoop – wat vertellen we graag bij een nieuwe aankoop dat het in de aanbieding was of dat we hebben afgedongen – is ook wel wat ziekelijk. Maar dat leasen bij studenten begrijp ik niet. Ik bedoel: ik heb nog een beurs gekregen, dat is tegenwoordig ook niet meer zo.

Ik twijfel niet zozeer aan de rekenkwaliteiten van onze nieuwe studenten. Maar stel wel vragen bij onze obsessie met zekerheid. Alles moet het altijd doen, er is geen ruimte voor gerommel. Lekke band? Binnen twaalf uur is er een nieuwe fiets voor je geswapt. Wasmachine kapot? Niet jouw zorg. En zelfs een koffiezetapparaat kan je thuis leasen, en dan betaal je volgens de krant 35 cent per kopje, met een minimum van drie kopjes per dag. Even rekenen: minstens 383,25 per jaar. Schrikkeljaren 384,30. En dan moet je geen bezoek krijgen…

Kom op studenten, en examens-makende aankomend studenten! Wat moeten jullie met gloednieuwe Mieles? Denken jullie dat dat echt beter is dan die ‘Vaagtronics’-machine die in mijn studentenhok stond te hobbelen? De leasebedrijven hebben prachtige praatjes over ‘circulaire alternatieven’, ‘duurzaamheid’ en ‘de abonnementseconomie’, als ze tijd hebben tussen het geldtellen door.

En ik stap zo lekker op het circulaire, duurzame alternatief, en het wonder van rekenkracht, dat mijn eigen nieuwe tweedehands rammelbak is.

Botte & Ype & Paulien en ALLES over liedjes die alleen jij leuk vindt – aflevering 56 van de podcast de Eeuw van de Amateur

Noem een nummer dat jij te gek vindt, maar dat verder niemand goed lijkt te vinden. Daar hadden we het de vorige keer over, en dat hebben we geweten. Een flink segment muziek deze keer; zie ook de speciale Spotify-playlist bij deze aflevering ‘Liedjes die alleen – jij – leuk vindt’. Verder natuurlijk weer de Eeuw-o-Foon en de rubriek THEE, tegen heug en meug. Verder belt Tim, vandaar dat we vijf minuten korter zijn. Komt Martijn Rosdorff terug, wanneer voel je je volwassene, hoe werken eenzijdige vriendschappen en wat was je eerste aankoop waar je trots op was. Japan, een dode man, Europa Cinemas, incel, ajeto en een natte fluit!

Botte & Ype en ALLES over het leven en de liefde in tijden van social media – Eeuw van de Amateur podcastaflevering 55!

Dotan, Boef, Phil Collins en Foreigner, Harry van Bommel, Paulien Cornelisse en de sinus van 54 graden, maar laat het niet zo warm worden in de bioscoopzaal. God’s Own Country staat tot Call Me By Your Name als Brokeback Mountain tot een Bertolli-reclame. Dotan! Japan! Super! Dijkbreukdrum! Loeiliedjes! Alles in jouw nieuwste favoriete podcast, nu ook op www.eeuwvandeamateur.nl. Het luistert zo lekker weg.

Koeien moeten weg – vertaalde column voor Omrop Fryslân

‘Koeien moeten weg’ – zo opende De Volkskrant op 3 april. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur heeft een advies uitgebracht aan minister Carola Schouten van Landbouw, en daar staat in dat de Nederlandse veestapel de komende jaren fors moet krimpen om de klimaatdoelen van ‘Parijs’ te halen. In De Volkskrant stond er een grappig grafiekje bij, met de totale uitstoot van CO2 in Nederland. Zo is te zien dat het aandeel van de landbouw daarin maar een procent of tien is. Tien procent voor ons eten dus.

Om de doelstellingen van ‘Parijs’ te halen moeten we in totaal terug naar in procent of vijf, dus ja, dan is ook die tien teveel. Maar ik vind het grappig omdat er gesteld wordt dat vooral koeien, geiten en schapen, als herkauwers, het klimaat belasten. Want op dezelfde dag haalde ik twee vrienden op van Schiphol, die op vakantie waren geweest naar Mexico. De uitstoot van de vliegreis van die twee: zo’n 3 ton CO2.

Over 32 jaar mag Nederland nog 10 megaton CO2 uitstoten, dus dat betekent dat er in dat jaar negen keer een 747 naar Mexico kan vliegen, en dat is alles wat we in dat jaar kunnen doen in Nederland. Alles.

Maar nee: koeien moeten weg om klimaatdoelen te halen. Minister Schouten noemde het ‘best ingrijpende adviezen ten aanzien van de toekomst van de veehouderij’. No shit, Sherlock.

Dit is de minister die in het najaar van 2017 zei dat er op grote schaal gefraudeerd werd met de registratie van kalfjes. Bijna de helft van de melkveehouders werd er van verdacht, ongekend, en een grote schande, werd er gezegd. En daar ging weer een stuk van het imago dat boeren hebben.

Ik heb het nog eens opgezocht, en op dit moment zijn nog maar 190 bedrijven verdacht in die zaak. Een handjevol, op de zo’n 17 duizend melkveehouderijen in Nederland in totaal.

Het is ook de minister die die week bij ‘de koeiendans’ was – bij een boer in Heiloo werden de koeien het weiland in gelaten, voor het eerst dit jaar. In het Journaal kon je zien hoe de koeien sprongen maakten. Natuurlijk was dat voor de minister reden om te zeggen dat het fijn is om te zien dat de koeien zo blij zijn. Dansen, fijn, blij; het toewijzen van menselijke eigenschappen aan niet-menselijke wezens is antropomorfisme. Typisch iets uit mythen, sprookjes en tekenfilms. Begrijpelijk en schattig, maar het doet geen recht aan de dieren, laat staan dat het getuigt van gezond verstand.

Is dit goed voor het imago van de boer? Misschien. Als het niet zo’n poppenkast was.

De ‘koeiendans’ stond eigenlijk gepland voor 20 maart. Maar toen hadden we de schaatsen nog maar amper weer in het vet. Dus werd het paasmaandag. Honderden mensen kwamen er op af, waarvan de meesten met paraplu. Want het was nat. En koud. Die mensen zagen hoe de koeien een weiland in werden gejaagd, opgeruid door die menigte, dat in no time werd omgeploegd tot een grote modderbende, waar de koeien ook alleen maar springend in vooruit konden komen. Weg was het gras, dat misschien een paar millimeter was gegroeid in de laatste week. Welkom, minister, bij het Weideseizoenfestival 2018.

“Voor de dieren is het fijn, maar het hoort ook wel bij het landschap.”

Het is tegenwoordig normaal dat nieuwe auto’s vermogens hebben van gerust 200 pk. We vliegen met z’n allen de wereld naar de kloten. Wanneer wordt gezegd dat we niet langer op gas kunnen stoken, dan staan de kranten vol met berichten van sippe mensen die net een nieuwe gaskachel hebben aangeschaft. Met vermogen genoeg om een regendouche op gang te houden. En boeren hebben het allemaal gedaan. Met fosfaat, met CO2, met het op stal houden van de dieren. Waar is ons boerenverstand?

We leven in een sprookjeswereld, waarin we twee keer per jaar met het vliegtuig op vakantie gaan, regendouches installeren en gas en benzine verbruiken alsof het niet op kan. Maar de koeien moeten weg, niet omdat we het snappen, maar omdat dit ons niet raakt.

Ik denk dat het belangrijk is dat we de doelstellingen van ‘Parijs’ halen. En natuurlijk kan de landbouw haar CO2-uitstoot verbeteren. Maar wat voor keuze maken we? Waarom gaat het nooit over het feit dat onze landbouw eten produceert?

Wat bij Het Nederlandse Landschap hoort, is gezond verstand. Dat is pas fijn.

– geschreven op 4 april voor Omrop Fryslân Radio