De Jeugd van Tegenwoordig – een korte documentaire voor RadioDoc

Deze week werd er een nieuw schilderij van Rembrandt ontdekt, en dat is wereldnieuws. Rembrandt is geliefd; niet voor niets komen er jaarlijks twee miljoen mensen naar het Amsterdamse Rijksmuseum, met als altaarstuk zijn ‘Nachtwacht’.Eén specifieke foto van de ‘Nachtwacht’ vergaart inmiddels ook flink wat roem: een foto met meisjes die voor het schilderij zitten en alle aandacht op hun telefoons hebben gericht. De foto stond vorige maand in TIME. Reacties er op zijn verontwaardigde uitroepen als ‘de jeugd van tegenwoordig!’, maar… wat is daar nou precies aan de hand?Een documentaire van Botte Jellema.

27 november 2014, Rijksmuseum Amsterdam
Foto: Gijsbert van der Wal

Rekenen – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In de week dat de eindexamens weer zijn begonnen, verwonder ik mij over onze vermogens tot rekenen. Twee weken geleden ging mijn stadsfiets kapot, en net op dat moment las ik een artikel over Swapfiets. Nee, dat is niet een wrak geval waarmee je zo op de grond swapt, maar het is een leasefiets. Te herkennen aan de blauwe voorband, en ik zie ze bij bosjes in deze studentenstad.

Studenten, toch het soort mensen waar je qua rekenen wat van mag verwachten. Populair zijn de ‘omafietsen’ van Swap; er is hier zelfs een wachtrij voor, zegt de website. De website vertelt verder dat je nooit langer dan twaalf uur met een kapotte fiets zit, want ze halen, repareren en brengen fietsen. En dat het vijftien euro per maand kost.

Dan gaat het snel in mijn hoofd: dat is 180 euro per jaar. Een beetje tweedehands fiets kost tussen de 100 en 150 euro, legaal dan, voor avonturiers kan het voor nog iets minder, dus na een maand of acht ben je met een eigen tweedehands fiets al goedkoper uit dan met zo’n leasefiets. En ik doe echt wel een paar jaar met zo’n fiets.

En ja, dan kan het natuurlijk voor komen dat je er een keer een nieuwe bel op moet zetten, zelf lampjes moet kopen en misschien eens een keer een band moet plakken. Maar dat zijn de kosten niet, en dat kan meestal ook prima binnen twaalf uur.

Nog een voorbeeld. Gisteren stond in De Volkskrant een stuk over studenten – van diezelfde studenten weer – die in hun huis een wasmachine leasen. Ze zijn met z’n zessen, en betalen ieder 2,40 per maand. Dus ik weer rekenen.

2,40 per persoon per maand, dat is dus 14,40 per maand en dat is 172,80 per jaar (ja, ik gebruik hier een rekenmachine voor, maar daar gaat het niet om). Studeren doe je vier jaar, dus dat is een kleine 700 euro in totaal. En wanneer die vier jaar voorbij zijn, heb je geen wasmachine meer. Voor dat bedrag heb je een heel degelijke nieuwe machine, en voor de helft kan je tweedehands te kust en te keur. ‘Bij een tweedehands via Marktplaats vonden we het risico te groot dat deze snel kapot zou gaan’, zegt studente Michèle.

Voor mij als student was 700 euro, zelfs als het verdeeld was over vier jaar, heel veel geld. Ik vind het nog steeds heel veel geld. En daar komt nog bij dat tweedehands, kapot en wrak synoniem zijn met spullen in studentenhuizen. Kapotte wasmachines horen er bij, dan ga je naar vrienden toe, of je regelt wat anders, het is geen ramp. Of ben ik nu een ouderwetse romanticus?

Intussen geef ik echt wel eens wat meer geld aan iets uit dan noodzakelijk is. Omdat goedkoop in sommige gevallen echt heel duur kan zijn. En die Hollandse obsessie met goedkoop – wat vertellen we graag bij een nieuwe aankoop dat het in de aanbieding was of dat we hebben afgedongen – is ook wel wat ziekelijk. Maar dat leasen bij studenten begrijp ik niet. Ik bedoel: ik heb nog een beurs gekregen, dat is tegenwoordig ook niet meer zo.

Ik twijfel niet zozeer aan de rekenkwaliteiten van onze nieuwe studenten. Maar stel wel vragen bij onze obsessie met zekerheid. Alles moet het altijd doen, er is geen ruimte voor gerommel. Lekke band? Binnen twaalf uur is er een nieuwe fiets voor je geswapt. Wasmachine kapot? Niet jouw zorg. En zelfs een koffiezetapparaat kan je thuis leasen, en dan betaal je volgens de krant 35 cent per kopje, met een minimum van drie kopjes per dag. Even rekenen: minstens 383,25 per jaar. Schrikkeljaren 384,30. En dan moet je geen bezoek krijgen…

Kom op studenten, en examens-makende aankomend studenten! Wat moeten jullie met gloednieuwe Mieles? Denken jullie dat dat echt beter is dan die ‘Vaagtronics’-machine die in mijn studentenhok stond te hobbelen? De leasebedrijven hebben prachtige praatjes over ‘circulaire alternatieven’, ‘duurzaamheid’ en ‘de abonnementseconomie’, als ze tijd hebben tussen het geldtellen door.

En ik stap zo lekker op het circulaire, duurzame alternatief, en het wonder van rekenkracht, dat mijn eigen nieuwe tweedehands rammelbak is.

Botte & Ype & Paulien en ALLES over liedjes die alleen jij leuk vindt – aflevering 56 van de podcast de Eeuw van de Amateur

Noem een nummer dat jij te gek vindt, maar dat verder niemand goed lijkt te vinden. Daar hadden we het de vorige keer over, en dat hebben we geweten. Een flink segment muziek deze keer; zie ook de speciale Spotify-playlist bij deze aflevering ‘Liedjes die alleen – jij – leuk vindt’. Verder natuurlijk weer de Eeuw-o-Foon en de rubriek THEE, tegen heug en meug. Verder belt Tim, vandaar dat we vijf minuten korter zijn. Komt Martijn Rosdorff terug, wanneer voel je je volwassene, hoe werken eenzijdige vriendschappen en wat was je eerste aankoop waar je trots op was. Japan, een dode man, Europa Cinemas, incel, ajeto en een natte fluit!

Botte & Ype en ALLES over het leven en de liefde in tijden van social media – Eeuw van de Amateur podcastaflevering 55!

Dotan, Boef, Phil Collins en Foreigner, Harry van Bommel, Paulien Cornelisse en de sinus van 54 graden, maar laat het niet zo warm worden in de bioscoopzaal. God’s Own Country staat tot Call Me By Your Name als Brokeback Mountain tot een Bertolli-reclame. Dotan! Japan! Super! Dijkbreukdrum! Loeiliedjes! Alles in jouw nieuwste favoriete podcast, nu ook op www.eeuwvandeamateur.nl. Het luistert zo lekker weg.

Botte & Ype & Ionica en ALLES over wetenschap is ook maar een mening – Eeuw van de Amateur podcast aflevering 54

Een aflevering vol zelfreferenties, of anders wel de Pet Shop Boys, maar we zijn te gast bij hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets! We hopen dat het geen plagiaat is. 1729 is het kleinste getal dat je op twee manieren als de som van twee derde macht kan schrijven, maar gelukkig leest Ype zijn bio voor. Er zit een fikse ontwerpfout in Wie Is De Mol, al heeft Botte geen idee. Filmpjes van vroeger en thee van de gelukkigste hoogleraar van Nederland, Pino Blits, Fibonacci en The Bletchley Circle, identiteit en geaardheid, Hermen en Rik, wetenschap en mening, de homo- en de heterovlag, maar uiteindelijk heb je in deze aflevering wel de gouden tip voor wanneer je een keer in Zomergasten zit.

Shownotes:

Botte kwam in 2016 bij Ionica langs omdat ze de Rudy Kousbroeklezing gaf.

Botte & Ype & Johan Goossens en ALLES over seks – Eeuw van de Amateur podcast aflevering 53

Johan Goossens vertelt zo mogelijk nog openlijker over zijn nachtleven in deze aflevering van de Eeuw. Hij bespeelt onze theaters met zijn voorstelling Vlam!, een programma over seks. Hij was een PrEPslet, maar daar knappen homo’s niet op af. Ype verwacht dat zijn opmerking over Linda Duits ons op ingezonden stukken komen te staan. Inspiratie en motivatie, en verbazing over atheïsten die iets te fel worden. Godsdienst zit wetenschap in de weg, maar Jomanda kan dan weer wel. Gerotzooi in een stemhok, grote bedrijven zijn er op uit om je te naaien, maar ook designated loodgieters, behalve SIMPEL. Is naamstevredenheid ook oudertevredenheid, en had Mieke van der Weij mij gekend als ik niet Botte heette. Val gerust in slaap, wij letten op de wereld. Of neuken in de keuken. Veel plezier gewenst met deze aflevering van De Eeuw van de Amateur!

Botte & Ype & Paulien en ALLES over zwart wc-papier – Eeuw van de Amateur podcast aflevering 52

Hoe lang Ype nog mag blijven is onduidelijk, maar daar is Niko! Paulien, Ype en Botte eten ringen en zijn niet eenduidig over hun agenda: zelfgemaakt, school of digitaal. Bijna-schoolgaande kinderen hebben iets nieuws van Paulien, maar durven ze dat in hun eentje? Voor je het weet mis je het enige dansuitje van het jaar. Antwoorden zijn ook maar relatief, toch pogen ze er achter te komen hoe hun naamgenoten heten. Ze verheugen zich op hun bejaardentijd maar weten niet of ze hun verjaardag vieren. Don’t mention the war!… ook al staat het in de krant van drie maanden geleden. Onze podcasthelden nemen je graag weer mee in hun wereld van series, namen, geluiden, thee, ringlings en zwart wc-papier.