The Three Days Of Outcry-Itch

We zitten nu in de Three Days Of Outcry-Itch. Dat is de jeuk die ik krijg op de derde dag na de initiële verontwaardiging na een incident.

De jeuk is dat ik het op dag drie in dit soort gevallen in (online) discussies alleen nog maar heb over of het allemaal de schuld is van de Marokkanen, in plaats van over de kern van de zaak.

In deze drie dagen hebben berichten lang genoeg in diverse onderbuiken gegist om in al z’n smerigheid naar boven te komen. Het is allemaal de schuld van de Marokkanen.

Is it.

Elke keer belanden we op dag drie in dezelfde onsmakelijke en vooral onbevredigende discussie. Iedereen met hart voor de zaak, ik bedoel dus mensen met oprechte zorgen over anti-homogeweld in ons land, probeert aan te geven dat er iets mis is in ons land. Het land dat in de lijstjes samen met Denemarken en Zweden zo hoog schoort op homo-acceptatie.

Maar mijn Google-alert op ‘homo’ kotst elke week een partij oud-hollandse bagger uit waar de ratten nog voor weglopen.

  1. Ik voel geen enkele behoefte om plegers van anti-homogeweld te verdedigen, van welke aard dan ook. Ik vind het allemaal prehistorisch tuig.
  2. In een politierapport (PDF) uit 2015 staat dat 16,6% van de verdachten van anti-homogeweld de Marokkaanse nationaliteit heeft, eventueel samen met de Nederlandse.
  3. In dat zelfde rapport staat dat 61,8% van de verdachten de Nederlandse nationaliteit heeft, en ook uitsluitend de Nederlandse.
  4. Dus ja, met 2,25% Marokkaanse inwoners in Nederland, betekent dit dat er sprake is van oververtegenwoordiging.
  5. Maar voordat je naar de ander wijst, is het verstandig om eerst eens naar ‘jezelf’ te kijken. Want er is iets heel erg rotten in autochtonië, als het overgrote deel van de verdachten van het anti-homogeweld autochtoon zijn.

Dan kan je nog duizend keer uit het land komen dat het eerst was met het homohuwelijk, maar dat maakt je absoluut niet moreel superieur. Niet leuk om te horen, maar wel een FEIT.

Uit onderzoek van Laurens Buijs blijkt dat religie niet of nauwelijks een motivatie is voor plegers van anti-homogeweld. Religie wakkert homo-onvriendelijke sentimenten wel aan, maar dat is voor alle religies zo’n beetje hetzelfde. Het is niet de aanjager om er op te slaan, zo blijkt. Plegers komen niet of nauwelijks in kerk of moskee.

Ik denk dat anti-homogeweld in Nederland er dan ook wel anders had uitgezien; het is nu vaak midden in de nacht op stapavonden gericht op individuen. Dat is wat anders dan er in Orlando gebeurde, en dat is ook wat anders dan wat er in Iran en door IS gebeurt.

Kanttekening bij deze cijfers is dat de politie alleen de nationaliteit registreert en niet de etniciteit, wat in sommige gevallen verschilt (maar weer niet zozeer bij Marokkanen). Verder worden niet alle verdachten gevonden en worden waarschijnlijk ook niet alle gevallen van anti-homogeweld gemeld.

Er is dus veel dat we niet weten. Ik benadruk dat voortdurend. Zoals ik nu benadruk dat de onderbuik de neiging heeft om gevoelens als alternatieve feiten te presenteren, en iedereen die daar niet in mee wil een wegkijker te noemen.

Gelukkig er is ook veel dat we wel weten.

Uit andere rapporten komt naar voren dat nationaliteit of etniciteit een niet erg zinvolle ‘lus’ is die je om verdachten van anti-homogeweld kunt leggen. De verdachten hebben sterkere andere gemeenschappelijke kenmerken, zoals sociaal-economische, leeftijd en opleidingsniveau.

En bijna 62% is Nederlander. Als ik drie potenrammers tegenover me heb als homo, dan zijn twee daar van NEDERLANDER. Feit.

Zo. Hebben we dat opgeslagen, in onze Nederlandse wijsvinger? Kunnen we het dan nu hebben over waarom homo, flikker en mietje nog steeds bestaan als oud-hollandse scheldwoorden op onze schoolpleinen, straten en voetbalvelden? Ongeacht wat de etniciteit is van de afzender van deze beledigende shit? Zullen we daar eens niet van wegkijken?

Ik heb genoeg van het krabben aan de Three Days Of Outcry-Itch. Daarvoor is de kwestie te ernstig. Waarom doen LHBT-jongeren ruim vier keer vaker een zelfmoordpoging dan hun heteroseksuele leeftijdsgenoten?

Wat gaan we daar aan doen? Want Marokkanen het land uit trappen lost dat in ieder geval niet op.

Ik werk aan een radiodocumentaire over hoe het staat met de acceptatie van LHBT’ers in Nederland, en zit derhalve vrij goed in de cijfers. De uitzending is op zondag 16 april, paaszondag, om 21u op NPO Radio 1. Dit hierboven is een (onderbouwde) opinie van een homo.

De zelfrijdende auto van Uber – assumption is the mother of all fuck-ups. Vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio.

Assumption is the mother of all fuck-ups. Aannames zijn het begin van al het gepruts. Ik ben gek op dit soort korte zinnetjes, die waar zijn als natuurwetten. Ik moest er deze week aan denken, toen ons nieuws bereikte uit het magische Amerika…

In een voorstad van Phoenix in Arizona is een ongeluk gebeurd met een zelfrijdende auto. Het was een auto van het louche internationale taxibedrijf Uber. De auto reed in self driving mode, maar er waren geen passagiers aan boord.

Bron: CBCnews

De Uber-auto was niet verantwoordelijk voor het ongeluk, zo benadrukt Uber. Er kwam een auto van de andere kant en die sloeg linksaf. Dit ongeluk was ook gebeurd als er een mens achter het stuur had gezeten, zegt Uber, en ze voegen er aan toe dat er niemand gewond is geraakt. Ze schorten onmiddellijk hun zelfrijdende auto-programma op. Voor drie dagen. En zijn nu al weer volop in bedrijf.

Niets aan de hand. Toch?

Ik zit alleen nog met een paar vragen. Waarom rijden ze in een voorstad van Phoenix, als ze ook kunnen rijden in California, bij Silicon Valley, de thuisbasis van alle high tech? The Denver Post heeft dit uitgezocht. Omdat ze daar niet aan zoveel regels hoeven te voldoen. Er is een keur aan bedrijven die zelfrijdende auto’s testen in Arizona. Maar er is geen data van hoeveel ongelukken die hebben veroorzaakt. Want dat hoeven deze bedrijven in Arizona niet door te geven.

Tweede vraag: de Uber-auto lag op z’n zij. Dit was een Volvo, en wel de dikste Volvo die er te koop is. Volvo’s zijn de veiligste auto’s die er bestaan, uit het land van de elandtest, en deze wagen weegt ongeveer twee ton. Met welke rijstijl krijg je die op z’n kant?

Derde vraag: ik heb in mijn leven een paar auto’s gezien die de gladde kant niet meer boven hadden. De oorzaak was altijd dat de bestuurder een aanname had gedaan, die achteraf onjuist was. De weg was toch gladder, de bocht was toch krapper of de ander was toch dichter bij as assumed. Dus deze zelfrijdende auto heeft ook een aanname gedaan. Die achteraf onjuist was. Anders was dit ongeluk nooit gebeurd.

Toevallig heb ik een paar jaar geleden gesproken met de ontwikkelaar van zelfrijdende auto’s bij Volvo, want ook zij werken daar aan. Die zei toen dit:

Het enige antwoord dat we kunnen geven is dat we er voor moeten zorgen dat een zelfrijdende auto nooit in zo’n situatie komt.

Erik Coelingh is die ontwikkelaar. Hij is Nederlander en werkt bij Volvo in Zweden. Ik vroeg hem naar aannames in het verkeer.

Momenteel rijden wij op snelwegen. En een auto staat in de berm. Als wij voorbij die auto moeten, moeten we er heel zeker van zijn dat er niet zomaar een voetganger achter die auto vandaan komt. Als er een risico bestaat dat er een voetganger achter die auto vandaan zou kunnen komen, dan moet die zelfrijdende auto gewoon iets langzamer gaan rijden.

Er is nu wél een zelfrijdende auto geweest die in zo’n situatie is gekomen. Een Volvo nog wel. Door een aanname. Wanneer zelfrijdende auto’s dezelfde of nog stommere aannames doen als wij menselijke bestuurders, dan schieten we netto niets op met zelfrijdende auto’s.

Maar nee. We zijn verblind door de bling bling van de technologie en de valse beloftes over veiligheid en milieuwinst. Want op dezelfde dag kwam ook nieuws uit het magische Brabant. Er komt bij Tilburg een testtraject voor zelfrijdende auto’s.

Want dat maakt Brabant heel erg bijzonder. Er zit hier heel veel kracht, heel veel bedrijven, en overheden zijn bereid om mee te werken door wet- en regelgeving tijdelijk aan te passen om die mogelijkheden te bieden. Daarom in Brabant.
[verslaggever:] “Wij zijn slim, eigenlijk.
Wij zijn slim, zo is het.

Dat deze Brabanders slim zijn, is een assumption.

____
Deze column is uitgesproken op Omrop Fryslân Radio op donderdag 30 maart.

Lees asjeblieft het volledige verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren

Lees asjeblieft het verkiezings-programma van de Partij voor de Dieren goed, als je overweegt daar woensdag op te stemmen. In mijn beleving verschilt bij geen enkele partij de publieke perceptie zo van wat ze feitelijk willen.

Er staan heel vreemde dingen in het verkiezingsprogramma, die niet naar voren komen in hun campagne-uitingen. Ik som de zaken op die mij zijn opgevallen.

  • p5: nationale invoering van een vliegtax – dit is al eens geprobeerd, met als gevolg hogere ticketprijzen in Nederland en groei van de luchthavens net over de grens. Typisch iets dat je (op z’n minst) op Europese schaal moet regelen, maar de PvdD is niet erg voor ‘Europa’, zie p34.
  • p6: invoering van een basisinkomen – een uiterst kostbaar experiment, waar best iets voor valt te zeggen, maar waar de PvdD niet in gaat op hoe ze dit willen financieren.
  • p7: pensioenleeftijd naar 65 – zelfde probleem als hierboven. Typisch iets waar je de kosten van even op een rijtje zou moeten zetten.
  • p7: de gevolgen van lage rente en slecht presterende beurzen moeten niet bij ouderen worden gelegd – dit gaat over de pensioenen, maar het overgrote deel van de baten van pensioenen komen nou precies uit diezelfde rente en uit diezelfde beurzen. Kan je van alles van vinden, maar dit is een feit. Populistische opmerking, wederom zonder financiële onderbouwing.
  • p8: banken die te groot zijn om te falen worden opgesplitst – waarmee je kleinere banken creëert die ook kunnen falen, en wat gebeurt er dan? Eenvoudiger op te vangen, zegt PvdD, en dat klinkt sympathiek, maar er is weer geen onderbouwing bij deze uitspraak. Het is zeer de vraag of het waar is.
  • p8: kapitaalbuffers banken moeten vier keer zo hoog worden – waarmee je banken belet om geld uit te lenen. Vergeet die hypotheken voorlopig dus maar, en ook bedrijven zullen niet in staat zijn om geld te lenen om te kunnen ondernemen. Klinkt wederom sympathiek, maar het kon economisch wel eens een ramp betekenen.
  • p26: alternatieve geneeswijzen in basispakket – als academicus ben ik een voorstander van wetenschappelijke methoden in de heelkunde. Homeopathie en kruidenvrouwtjes verdienen op geen enkele wijze een plaats in door de overheid gefinancierde zorg.
  • p27: tegen de nieuwe donorwet – praat eens met en nierpatiënt, zou ik zeggen.
  • p27: niet voor euthanasie – in weerwil van alle progressieve praatjes over LHBT’ers en investeringen in milieu, zien we hier ineens een wonderlijke conservatieve dissonant die ons ettelijke jaren terug in de tijd smijt, of waarschijnlijker, zien we hier wat schimpen van de religieuze achtergrond van de leiders van de PvdD.
  • p30: legaliseren productie en gebruik softdrugs – ja, we denken natuurlijk aan wiet en qat, maar hier staat een lijst met alle chemische shit die je van de PvdD rustig mag produceren en in je mik mag smijten.
  • p32: voor raadgevend en correctief bindend referendum – we hebben in de afgelopen jaren een paar dramatische voorbeelden gezien van referenda. In eigen land hadden we die over het handelsverdrag met Oekraïne en eerder al die over de Europese grondwet, en in GB die over de Brexit. Hoe je ook over de uitkomsten van die referenda denkt, het verloop kan niemand ‘goed’ noemen. Er wordt door de PvdD gewezen naar Zwitserland, maar wij zijn niet Zwitserland en dat is een oerconservatief land.
  • p34: nieuwe EU bevoegdheden alleen met referendum – verder uitholling van Europa, bedoelen ze. Het is in deze tijd, waarin Rusland gevaarlijk gedrag vertoont, waarin we te maken hebben met ingewikkelde toestanden aan de zuidgrens en bovendien Amerika internationaal verzwakt wordt door de nieuwe president, misschien verstandig om een stevig Europa te hebben.
  • p34: pleit voor terugkeer naar nationale munten – misschien goed om even in herinnering te roepen dat de Nederlandse gulden decennia lang gekoppeld was aan de Duitse mark, voor de invoering van de euro. Dus wat wil je precies terug? Dit verzwakt Europa, verzwakt de economie en verzwakt het handelsland Nederland.
  • p38: defensie bekant uitkleden – zie wat ik zei bij p34.

Het staat mudvol tegenstrijdigheden, zaken die zich feitelijk tegen mens en dier gaan keren, conservatieve en confessionele, maar vooral onbetaalbare ideeën. Niet voor niets lieten ze het niet door het CPB doorrekenen. Voor de volledigheid: niet alleen hebben ze de plannen niet laten doorrekenen, de financiële paragraaf ontbreekt ten ene male in het verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren.

Lees in vredesnaam het hele programma, vooral buiten de paragrafen over natuur, dier en milieu, en ga niet af op die blitse maar nogal selectieve speerpuntenvideootjes van ze. Als het je om de dieren en het milieu gaat, overweeg dan GroenLinks, want PvdD is verschrikkelijk, zeker voor jonge mensen.

Een van de principes die de PvdD voortdurend herhaalt is de afkeer van ‘compromisme’, zoals ze het zelf noemen.

Ik ben er echter van overtuigd dat een groot deel van de PvdD-stemmers behoorlijke compromissen sluit met de eigen principes, wanneer ze op de PvdD stemt.

UPDATE maandag 13 maart:

Op twitter reageert de Partij voor de Dieren vanaf het eigen account. Met dit.

Achja. Waarom zou je inhoudelijk reageren als je ook karaktermoord kan plegen (in het blog staat niet dat ik voor jagers en boeren op kom, overigens).

De Pyrrusoverwinning van de Partij voor de Dieren

In mijn nieuwe podcastaflevering crashte ik liefdevol met vriend Ype Driessen over zijn omarming van de Partij voor de Dieren. Hij gaat daar hoogstwaarschijnlijk op stemmen en ik zeker niet. Hij zegt dat dit de enige partij is die echt voor de dieren op komt en ik zeg dat de PvdD het slechtste is dat de dieren kan overkomen.

Een dag later kwam er tot vrijwel eenieders verbazing een motie door de Tweede Kamer voor weidegang van melkkoeien. Deze motie is een initiatief van de Partij voor de Dieren, en werd al gesteund door een keur aan andere partijen, waaronder PvdA, GroenLinks en D66. Maar een meerderheid was er niet.

De motie stond op het punt weggestemd te worden, toen ineens de PVV voor bleek te zijn.

Het is een vreselijke motie, niet in de laatste plaats voor dier en milieu. De PvdD heeft verzuimd iets essentieels te regelen, en hieronder leg ik uit hoe het zit.

Melkveehouderij
Om te beginnen even precies waar we het over hebben: de melkveehouderij. Dat is dus heel wat anders dan de vleesveehouderij. Ik kom van een melkveehouderij, en mijn zus en haar man runnen dat bedrijf nog steeds. Dat betekent twee dingen: ik weet wat voor ontwikkelingen er zijn geweest in de afgelopen decennia en ik ken de actuele stand van zaken redelijk.

Er is een tendens dat minder melkkoeien in de wei komen. Daarover kan je twee dingen zeggen. Alle koeien stonden in Nederland altijd al de helft van het jaar op stal. Je kan in de wintermaanden de dieren niet naar buiten doen. Niet omdat de koe dat niet aankan, maar omdat ons klimaat dat niet toestaat. Er groeit dan geen gras en de weide is te nat.

Het tweede wat je er over kan zeggen is dat de stal van nu niet meer de stal van toen was. Een moderne ligboxstal geeft de koe alle ruimte (nee, niet zoveel als buiten, maar zeker vele malen meer dan in de oud-Hollandse stal), licht en omdat deze stallen tegenwoordig geen buitenmuren meer hebben: frisse lucht en koelte (ik schreef er eerder al over). Het is een voor de koe aangename plek geworden, en dat is niet voor niets.

Topprestatie
Op moderne melkveehouderijbedrijven zijn de koeien topsporters. Het zijn hoogproductieve dieren, die een bijpassende verzorging verlangen. De dieren moeten gezond zijn en zich goed voelen, anders geven ze domweg niet zoveel melk. De melkveehouder zal daarom zo veel mogelijk variabelen willen controleren, waarbij de voeropname prioriteit heeft. Dat is met beweiding een stuk ingewikkelder.

Om een voorbeeld te geven: op de de boerderij waar ik ben opgegroeid gingen de koeien elke dag in de zomer wel naar buiten. Rond een uur of vier kwamen ze weer binnen, om gemolken te worden. Dan lag er echter in de voergang een grote berg vers gemaaid gras voor ze klaar. Ik wil maar zeggen: weidegang is nooit voldoende geweest voor voeropname.

Daar komt nog bij dat een koe op stal veel milieuvriendelijker is dan in de wei. De uitstoot van bijvoorbeeld fosfaten is in een stal veel beter onder controle te houden.

Je kan op dit punt natuurlijk nog vinden dat het onvriendelijk is om dieren hoogproductief te maken. Alleen… moet je je dat dan niet uitsluitend afvragen voor koeien, maar ook voor honden, paarden, ezels en zelfs mensen.

Feitelijke onjuistheden
Dan wat Esther Ouwehand (PvdD) op Radio1 en in Trouw beweerde over de positieve effecten van deze maatregel.

De wei laten begrazen in plaats van maaien zorgt voor meer weidevogels.”  Weidegang zal er niet voor zorgen dat er geen gras meer wordt gemaaid. De suggestie dat je het probleem van afnemende populatie weidevogels oplost met alleen weidegang van koeien is zeer dubieus.

En koeien in de wei hoeven geen geïmporteerde soja te eten.”
Koeien eten grofweg twee soorten voer: ruwvoer, wat gras-achtig is, structuur heeft en goed is voor de spijsvertering, en krachtvoer, waar de nodige voedingsstoffen in zitten die ze nodig hebben voor hun prestatie. Zeg maar: pasta versus proteïnedrankje. In de wei vindt de koe alleen ruwvoer, het vervangt op geen enkele manier soja uit brokken. Feitelijk onjuist.

Een koe is een graasdier, dat wil buiten in de wei haar kostje bij elkaar grazen.” Als je koeien de keuze laat (en dat heb ik met eigen ogen zo vaak gezien) verkiezen ze stalvoeding boven de weide. Het klopt dat het een graasdier is (al vind ik herbivoor een betere benaming), maar dat is ze niet uitsluitend, en deze uitspraak over de ‘wil’ van een koe is zeer dubieus.

Het huidige landbouwsysteem is tegen de behoefte van het dier ingericht.
Je kan niet een grote prestatie van deze dieren verwachten als de dieren iets doen dat tegen hun behoeftes in gaat. Dieren presteren niet vanuit een morele opgave, zoals wij onszelf naar sportscholen slepen, maar op intuïtie. De dieren presteren feitelijk beter in een stal dan in de wei (zo nog iets meer over prestaties van dieren).

Het is echt verwerpelijk hoe populistisch Ouwehand zich opstelt.

Supermarkten
Nog één laatste belangrijke ding komt daar bij. Met deze maatregel jaagt de PvdD alle melkveehouders tegen zich in het harnas. Niet omdat boeren hun dieren niet naar buiten willen doen, maar omdat er geen geld tegenover staat.

Ouwehand verwijst in Trouw simpelweg naar de supermarkten: “… hebben een rol om een goede prijs af te spreken met de Nederlandse boeren die hebben geweid.

Waarom, oh, WAAROM heb je dat dan niet geregeld in die motie van je, Ouwehand? DE wig om een hoger dierenwelzijn voor elkaar te krijgen, heb je gewoon genegeerd. Daarvoor doe je ineens een beroep op de supermarkten! Ahold en de wereldmarkt versus mijn zus, daar hebben we het over: wat denk je zelf?

Melkprijs
Vorig jaar hebben melkveehouders bijna een jaar lang onder de kostprijs moeten werken. De melkprijs is nu wat hoger, maar de kern van de zaak is: waarom krijgen de boeren niet meer geld als je meer van ze verlangt. Dat is niet onredelijk, dat is hoe de wereld werkt. Wat zou je nu kunnen krijgen… boeren jagen hun koeien op een paar droge dagen op het trapveldje naast de stal en noemen dat de weidegang, waarmee ze aan deze flutmotie voldoen.

Je hebt de melkveehouders nodig om de trend van verminderde weidegang te keren. En deze motie zorgt alleen maar voor meer weerstand en onderlinge haat. Ik noem ‘m dus contraproductief.

En daar maak ik me zo druk om, omdat ik ook vind dat koeien in de wei moeten lopen. Het is een logische volgende stap: mijn zwager en mijn zus fokken al jaren niet meer op absoluut hoogste melkproductie, maar op gezonde poten, stevig gestel, en goed gemoed. Dat doen ze omdat dit voor iedereen leuker is en dus betere prestaties oplevert. Het zijn zulke onwijs mooie dieren die ze nu hebben: sterk, lief en productief. Weidegang – de dieren komen nu niet buiten – zou een logische volgende stap kunnen zijn in de ontwikkeling. Het heeft alleen een prijs.

Er draaien nu drie melkrobots in de stal daar. Daar kunnen koeien (vrije wil) ieder moment van de dag naar toe, en de meesten doen dat zo’n drie keer per dag. Praktisch buitengewoon ingewikkeld om dat te combineren met serieuze weidegang. Het is arbeidsintensiever om daar omheen te werken – wie gaat dat betalen?

Dierenpopulisme
We vinden het heel normaal dat biologische producten duurder zijn. Biologische producten komen van bedrijven waar productiviteit niet op 1 staat. Het geld wordt betaald voor iets anders. En hier kom ik op de waarden: als je vindt dat koeien in de wei moeten lopen, worden ze minder productief, en kost het meer om ze te melken. Daar is niets mis mee, maar de consument moet er voor betalen.

De PvdD zal echter – zeker in verkiezingstijd – nooit de consument aanvallen. Want de consument is de kiezer, en die hebben ze nodig. De melkveehouders zijn dat niet, en worden hier in een gemeen spelletje geslachtofferd. Ik vind het echt verwerpelijk, omdat het lijkt alsof de dieren er mee zijn geholpen, maar feitelijk gaat het hier over electoraal gewin. Dat is wat we hier hebben gezien.

Nederlandse melk
Nederlandse melk kent de beste hygiëne van de wereld, en als de Nederlandse koeien buiten kunnen lopen, zou dat nóg een extra toegevoegde waarde zijn aan de Nederlandse melk. Die toegevoegde waarde moet ook in geld zijn te zien, anders gebeurt er niets. Natuurgebieden worden ook ergens van betaald, laten we wel zijn. En dat heeft de PvdD niet geregeld. Ze gingen voor een morele en electorale overwinning, en hebben die gekregen.

Een pyrrusoverwinning. In mijn ogen dus ten koste van dierenwelzijn en de goede verstandhouding en gunstige milieu-effecten. En dat is heel verdrietig.

NPO en Het Publiek – wat we nu nodig hebben is reportages

NPO-baas Shula Rijxman kwam deze week in het nieuws met haar statement dat het publiek meer betrokken moet zijn bij de NPO. Het was haar reactie op de onverwachte verkiezingsoverwinning van Donald Trump in de Verenigde Staten: in alle peilingen, discussies en reportages vooraf brachten radio en tv niets anders dan de afschuw voor deze man. En de geruststelling dat Hillary flink voor lag. Hoe anders werden we wakker op 9 november.

Als journalist, radiomaker en communicatiekundige heb ik het artikel van Rijxman een paar keer door mijn hoofd laten gaan afgelopen week. Het verwarde me een beetje. Maar het was een tweet van radiocollega Margriet Vroomans die er orde in bracht. Zij schreef:

Pleidooi voor nóg meer talkshows bij #dwdd. Nee!! Er zijn er al teveel. Goeie inhoudelijke reportageprogramma’s moeten we hebben. #NPO

Dit kon wel eens de oplossing voor het probleem van Rijxman zijn, dacht ik vrolijk. En ja, dit is WC Eend die WC Eend adviseert, want ik ben zelf verslaggever. Maar iemand moet het doen, en van de beschamende discussies in talkshows en van de krantenartikelen die ik tot nu toe hierover heb gelezen moeten we het in ieder geval niet hebben.

Laat ik gewoon kijken naar de NPO-zender die mij na aan het hart ligt, waar ik zelf voor werk en die ik door en door ken.

NPO Radio 1

NPO Radio 1, een oersterke zender met een consistente groep luisteraars, is de laatste jaren veranderd. De drie belangrijkste ontwikkelingen zijn: meer dan ooit zitten er BN’ers achter de microfoon te presenteren of hun mening te geven, meer dan ooit komen de gesprekken uit de studio, en er zijn minder reportages die bovendien substantieel korter zijn geworden.

Dit heeft diverse redenen, maar het heeft ook gevolgen. En daar wil ik het nu over hebben.

Voor een deel opereert NPO Radio 1 vanuit een zelfgecreëerde bubbel.

Hermetisch

Met het eerste, de BN’ers, is het probleem dat het de zender enigszins hermetisch maakt: ze weten onderling waar ze het over hebben, maar houden niet veel rekening met de luisteraar (m/v). Je hoort het soms in programma’s: kleine ironische opmerkingen, verwijzingen naar iets dat de luisteraar zomaar kan hebben gemist en onderlinge grapjes.

Het heeft een uitsluitende werking. Niet omdat het niet leuk is of omdat de luisteraar te dom is, maar omdat hij naar een soort clubje – een elite, zo je wil – zit te luisteren waar hij geen onderdeel van is. Men praat over het hoofd van de luisteraar. Wellicht onbedoeld, maar het is als met kantoorhumor: best leuk als je onderdeel van het kantoor bent, maar zo niet, dan kan je je een behoorlijke buitenstaander voelen.

Sportprogramma’s kunnen soms ook heel hermetisch zijn; let maar eens op bij NPO Radio 1. Vergis je niet – ook die ene stevige interviewer die op zender iemand aan de tand voelt, doet hier aan mee. Wat zijn deze mensen aan het doen: proberen ze de luisteraar wijzer te maken, of proberen ze onwillekeurig bij insiders in de gunst te komen?

Mijn betoog gaat niet over neerbuigen en versimpelen, maar over rationele en logische gesprekken voeren. Dat is moeilijker dan je staande houden in die hermetische – en dus relatief veilige – omgeving.

Studiogesprekken

Met het tweede, dat zoveel gesprekken uit de studio in Hilversum komen, is het probleem dat het vaak vervreemdend is. En bovendien versterkt het ‘t eerste probleem. Het behandelen van bepaalde agenda- en nieuwsonderwerpen is op zich goed uit te leggen, maar de uitwerking er van lang niet altijd.

Ik vraag mij bij de helft van de onderwerpen op NPO Radio 1 af waarom men er in de studio over zit te praten, en er niet een verslaggever op uit is gestuurd. Een discussie in de studio over de bevolkingskrimp in Heerlen kan heel aannemelijk worden gebracht, maar het is voor een luisteraar ronduit vervreemdend om Heerlen zelf niet te horen. Reportages moeten we hebben!

Minder

Het probleem van minder en kortere reportages hoef ik u waarschijnlijk niet uit te leggen. Laat ik er dit over zeggen: een goede reportage duurt precies zo lang als ze interessant blijft. Als dat drie minuten is, is er misschien een probleem. Dat is wel de lengte van de repo’s, overdag op NPO Radio 1.

Reportages maken is een kwestie van vakmanschap, maar vraagt ook bereidheid van omroepen om hier geld aan uit te geven. Ik weet dat de wens bij de NPO leeft.

En doe het dan asjeblieft ook goed. Halfslachtige verslaggeving of oppervlakkige gesprekken werken namelijk averechts. ‘De gewone man’ voelt namelijk haarfijn aan of een verslaggever echt bezig is met een onderwerp, of met z’n beperkte aantal minuten en z’n deadline.

Een actueel voorbeeld

Vrijdag ontspoorde er een trein bij het Groningse Winsum op een onbewaakte spoorwegovergang. Winsummers zijn boos: het is het zoveelste ongeluk daar, en het was slechts een kwestie van tijd tot de volgende doden of gewonden. Denk je dat ze zich daar gehoord voelen door de NPO, waar de ProRail-baas in Hilversum wél over algemene akkefietjes is te horen en zij niet over hun kinderen die deze overweg dagelijks moeten passeren?

Je zet er een verslaggever een paar dagen op en dan heb je een prachtig verhaal. Ik hoor de Arriva-trein al langs suizen. “Ja, zonder belletjes of lichtjes. Moet u zich voorstellen dat je hier in het donker of met slecht zicht oversteekt. Je schrikt je dood.” – het is een verzonnen quote die nooit is gehaald. De Winsummer had zich gehoord kunnen voelen; Hilversum had een stuk dichterbij kunnen liggen. Zo’n verhaal achteraf gaan halen is gewoon een beetje gênant en heeft iets van ramptoerisme.

Geloof me: zo ervaart de gewone man het als de verslaggevers de komende dagen rondlopen in Groningen “Ja, nu komen ze wel, nu er twintig man in het ziekenhuis liggen. Aan mijn hoela!”, is nog een verzonnen quote, die u niet op de radio zult horen.

Reportages

Het is misschien niet het complete ei van Columbus. Reportages zijn duurder dan studiogesprekken, maar de gewone man vindt de Publieke Omroep toch al duur. En meer geld naar Matthijs van Nieuwkerk is in ieder geval niet de oplossing.

Zoals het nu is, heeft de NPO een probleem, dat heeft Rijxman goed aangevoeld. Geloofwaardigheid. Sympathie. Steun.

Helaas gaan de discussies over dit onderwerp de afgelopen dagen alleen maar over de vraag of ‘de gewone man’ in DWDD en Pauw moet zitten. Ik vind dat een beetje een belediging voor ‘de gewone man’, als verslaggever die ‘de gewone man’ regelmatig interviewt.

In DWDD, Pauw, etcetera (en ook bij NPO Radio 1) in de studio zitten sprekers die live goed kunnen praten. Dat zijn er maar een handjevol, en vaak zijn ze er in getraind. Dit is voor mij een van de redenen om nauwelijks naar deze programma’s te kijken, maar miljoenen doen het wel.

Wil je het publiek of iemand die live minder uit de verf komt horen, dan heb je een groep mensen nodig die het publiek als serieuze bron betrekt bij zijn item. Die de argumenten van het publiek ook durft te weerleggen. Dat vindt het publiek prima, want dat betekent namelijk dat het publiek serieus wordt genomen. Die groep mensen die dat kunnen kennen we goed. Ze heten:

Journalisten

En dan geen redacteuren, maar verslaggevers. Dat zijn mensen die er op uit trekken. Ik heb het niet over hapsnap vox pop op de Albert Cuypmarkt, maar over het maken van degelijke reportages. Hoor en wederhoor. Checken en dubbel checken. Mensen en hun verhaal serieus nemen. En de ruimte op zender om een verhaal te brengen. Ze liggen voor het oprapen, echt waar.

Ik weet waar ik het over heb, want ik heb het jaren gedaan. Helaas krijg mijn collega’s en ik steeds minder de kans van de omroepen.

Je zou het publiek zomaar eens bij de NPO kunnen betrekken, en wij op radio en tv een goed beeld kunnen krijgen van wat er leeft in de samenleving.

Ik heb Homeland tot en met serie vijf gezien en heb een hele vieze smaak in m’n mond

= = =
DIT ARTIKEL BEVAT SPOILERS OVER DE SERIE HOMELAND T/M S05
= = =

Claire Danes.

Zij speelt Carrie Mathison, die sinds serie 4 het hoofdpersonage van Homeland is. Zij deelde daarvoor de hoofdrol met Damian Lewis. Maar nu moet ze het in haar eentje doen. En dat gaat niet zo goed, door desastreuze keuzes die de schrijvers van Homeland hebben gemaakt.

Danes speelde in haar tienerjaren de rol van Juliet in de Baz Luhrmann-film ‘Romeo + Juliet’, met Leonardo DiCaprio in de rol van Romeo. Dat is een fantastische en ondergewaardeerde film, waarin ze schitterde.

De film heeft een soort 1996-avantgarde-hiphop-popart-stijl, en zo wordt er ook geacteerd en/of gemonteerd. Wat toen niet zo opviel, want we kenden Danes nog niet echt, was hoe geschikt zij is voor precies deze stijl. Ietwat hoekig, bijna karikaturaal, maar in deze context toch geloofwaardig.

Het punt is dat ze twintig jaar later nog steeds zo acteert, maar nu in een politiek-diplomatieke thriller à la Bourne. Ze is een beetje een psychopathische Jason Bourne. Ik zal daar verder niet over uitweiden, behalve dat je er wel een beetje tegen moet kunnen.

Dat maakt dus wel dat ik Damian Lewis nogal mis.

Voor seizoen 4 was Damian Lewis als Nicholas Brody naast Danes de hoofdrolspeler. Hij stond ook op de posters. Hij won er een Emmie en Golden Globe voor, en niemand weet waarom hij uit de serie is geschreven.

Aan het einde van serie 3 werd Brody publiekelijk opgehangen op een plein in Teheran. Het kan gewoon de keuze van de schrijvers zijn om een van de hoofdrolspelers te laten sterven; het is een geijkt middel om lekker wat discussie over je serie op gang te brengen. Dat gebeurde ook.

Punt is dan wel dat je het sterven aannemelijk moet maken. En niet je held in 35 voorgaande afleveringen zo’n twaalf keer een aanslag op z’n leven moet laten doorstaan. Of zoals The Guardian schreef: ‘Houdini-like escape scenes and ludicrous strands of coincidence‘. Kijkend naar de ophanging dacht ik alleen maar: ah, nummer dertien in het dozijn, we zien ‘m straks wel weer terug.

Quod non. In fictie tarten twaalf onwaarschijnlijke ontsnappingen aan de dood niet noodzakelijkerwijs de geloofwaardigheid. Maar die ene keer dat er niet wordt ontsnapt, tart wél. Afijn, genoeg over dat.

Er is namelijk iets anders met deze serie aan de hand waar ik écht een vieze smaak van in de mond krijg. En dat gebeurde met name in serie 5 (maar er was ook eerder al fikse kritiek op de serie).

Zonder te spoileren kan gemeld worden dat Homeland seizoen 5 zich voor het grootste deel in Europa afspeelt. Waar de Verenigde Staten of landen in het Midden-Oosten vaak het middelpunt van de serie waren, zagen we nu vooral beelden van Carrie Mathison in Berlijn. De blondine heeft een carrièreswitch gemaakt, al heeft ze nog steeds gewild en ongewild veel contact met haar vroegere collega’s. Het is knap dat het de makers van de serie wederom gelukt is om met Homeland seizoen 5 een spannende reeks neer te zetten, mét een nieuwe verhaallijn. – Netflix

In eerdere seizoenen zat Carrie Mathison op verschillende plaatsen in de wereld achter terroristen aan. Dat waren terroristen met diverse motieven, maar het goede aan Homeland vond ik dat dit zo genuanceerd werd gedaan.

Om even enorm te spoileren: Brody blijkt moslim te zijn geworden. Hij raakt tevens betrokken bij anti-Amerikaanse acties, maar omdat hij Amerikaan is, blijft de nuance. Hij heeft geloofwaardige motieven, en hoewel niemand het eens kan zijn met geweld, kom je in Homeland wel dichter bij begrip voor een afkeer van Amerika en haar (proxy)(semi)oorlogen.

Met het verdwijnen van Brody uit de serie, zit Mathison ineens voluit achter Buitenlanders aan. Dus: Islamitische terroristen. In serie 4 in Kabul, in serie 5 in Berlijn. Er is weinig ruimte meer voor dubbele gevoelens: de Amerikanen zijn de good guys en de Pakistanen en Libanezen de slechteriken.

Zelfs de Duitsers in de serie moeten het ontgelden. Ze worden als naïef en onwillig geportretteerd. Wat ik een vrij onsmakelijke keuze van schrijvers van een spionageserie vindt, als je weet dat de Amerikanen zo’n tien jaar de bondskanselier hebben afgeluisterd. Een paar misplaatste zelfgenoegzame Godwins maken het helemaal af.

Een simpel wereldbeeld ontstaat. Waarom willen de Libanezen een aanval met gifgas op het Hauptbahnhof uitvoeren? Omdat de Duitsers in 2006 tijdens de Israëlisch-Libanese oorlog een vredesmissie in Libanon uitvoerden, onder auspicien van Israël. Geen persoonlijke motieven, geen opbouw, geen complex plot zoals twaalf afleveringen per seizoen heus toestaan: niets.

Vanaf dan is het alleen nog een kwestie van rennen, schieten en Duitse auto’s. En wat bedoeld zijn als emotionele contemplatieve scènes, komen dus niet binnen. Want je zit je allang te ergeren.

Ik voelde me als kijker genaaid en kreeg er een vieze MacDonaldssmaak van in m’n mond. Ik trok Claire Danes ook niet meer, met dat eeuwige trillende kinnetje; het voortdurende misnoegd zuchten; de bezorgde frons als een middelgroot gebergte en dat eindeloze wegvegen van het blonde haar. Fantastisch bij Luhrmann, maar een opvallendere geheime agent kan ik me niet voorstellen.

‘Maar het is toch geen documentaire’, kan je er tegenin brengen. Klopt, het is fictie. Maar… als dat zo is, waarom maken de schrijvers dan gebruik van bekende historische gebeurtenissen als de Israëlisch-Libanese oorlog, van bestaande netelige internationale kwesties en van concrete locaties als de Hauptbahnhof of zelfs Amsterdam?

Bijvoorbeeld daarover: Mathison gaat ergens halverwege seizoen 5 naar ‘Amsterdam’. We zien vervolgens zo’n beetje de minst Amsterdamse soort huizen die je maar kan verzinnen.

Ik ken Amsterdam vrij goed, en er is geen enkele scene echt in deze stad gedraaid. Hilarisch zijn de nummerborden op auto’s: ze zijn weliswaar geel, maar bestaan uit drie cijfers, vier letters en weer drie cijfers. Dat zijn bijna twee keer zoveel tekens als de Nederlandse nummerborden hebben, en dat is slordig. Want er rijdt wel een taxi met een correct Nederlands taxi-kenteken door beeld.

Toevallig weet ik veel van Amsterdam, en zag hoe wat dat betreft met de werkelijkheid een loopje werd genomen. Als je dan zoveel ‘echte’ dingen in je scènes stopt, en je verneukt zoiets al, wat blijft er dan nog van de rest over?

De rafelige verhaallijnen (een karakter moest halverwege geld als motief voor haar daden hebben, en uit het niets zien we haar ‘dus’ een tasje van 500 euro kopen), de willekeurige inzet van brandende internationale kwesties, en vooral het verdwijnen van elke diepere laag uit de serie, maakt dat Homeland nog maar een schim is van wat het was.

Alles wat Homeland boven de rest uit deed stijgen, zoals de interne verscheurdheid van de hoofdpersonen, en daarmee nuance, is op desastreuze wijze uit de serie geschreven. En dan irriteert de acteerstijl van Claire Danes ineens enorm.

Helaas komen er nog drie seizoenen.

Waarom ik heb toch heb gekeken? Zodat jij kan stoppen na seizoen 3.