Prinsessengracht – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In Amsterdam hebben feministen deze week straatnamen veranderd, omdat ze vinden dat er teveel mannelijke straatnamen zijn. Zo zetten ze een ‘e’ achter Dam, wat dus ‘Dame’ werd. Dat was meer een grapje, zo zei woordvoerder Santi van den Toorn. Fan het Rokin hadden ze een heel andere naam gemaakt: Beyoncé Boulevard, en de Van Woustraat is nu de Suze Groeneweg.

Het gebeurde ook in negen andere steden, maar volgens AT5, de Amsterdamse stadszender, is 88% van de hoofdstedelijke straten vernoemd naar een man. ‘We willen bewijzen dat vrouwen het waard zijn om een straatnaam te dragen’, aldus Van den Toorn. Ophef op de sociale media, natuurlijk: hoe ze het in hun hoofd haalden, dit is vandalisme, en dit helpt de ‘vrouwenzaak’ alleen maar verder achteruit, zo is de teneur.

Santi van den Toorn, de woordvoerder, heeft zelf ook een mannelijke achternaam. ‘Den’ is de oud-Nederlandse naamval datief van mannelijk enkelvoud. De vrouwelijke vorm zou zijn: Santi van der Toorn. Maar goed.

Het waard zijn, zeker. Zo is er in Amsterdam dus bijvoorbeeld al een Suze Groenewegplantsoen. In Amstelveen is er een laan naar haar vernoemd en in Purmerend is er een Suze Groenewegstraat. Ook in Leeuwarden is er een Groeneweg, maar ik denk niet dat die vernoemd is naar Suze.

Susanna Groeneweg was een politica uit Rotterdam, die een eeuw geleden als eerste vrouw in het Nederlandse parlement kwam. Ze was ook feministe. Ik denk dat er niemand op tegen is om een straat naar zo’n vrouw te vernoemen. Ze heeft veel betekend voor vrouwen en de politiek in Nederland. Zou ik een nieuwe woonwijk aanleggen en de straatnamen willen vernoemen naar invloedrijke personen, dan is hier de naam: Suze Groeneweg.

Punt is dat Suze nu 81 jaar geleden is overleden. Maar laten we de honderd jaar sinds haar toetreding tot het parlement nemen: straten die voor die tijd zijn aangelegd konden praktisch onmogelijk naar haar worden vernoemd. Dus dat is het geval met de Dam, het Rokin en ook de Van Wou. Nu zal het niemand serieus er om te doen zijn dat bijvoorbeeld de grachten worden hernoemd (Prinsessengracht, Keizerinnengracht en de Damesgracht), maar ik vind het alsnog een absurd idee.

Dit soort acties geven me een dubbel gevoel. Het vraagt namelijk aan de ene kant wel echt wat serieuze inspanning: om blauwe bordjes met witte letters te maken, om half zes uit bed te komen – ja het moet ’s ochtends vroeg, anders wordt je niet het nieuws van de dag – en dan werkelijk met huishoudtrapjes en al het andere hang- en sluitwerk dat je nodig hebt om de handel op te hangen door de stad te fietsen, zo’n trapje uit te klappen, er op te kruipen, zo’n bordje op te hangen, én dan moet je natuurlijk ook nog iemand regelen om het allemaal te filmen of te fotograferen. Want het is 2018. Ik bedoel: voor een symbolische grap heeft het nog aardig wat voeten in aarde.

Daarna moeten alle hobbiefoeteraars er ook nog hun tijd aan spenderen op de sociale media. En dat is de andere kant, en die is nog sneuer. Want je hier werkelijk over opwinden kan niet zonder je enigszins in de materie te verdiepen. Als je boos wordt van deze actie dan raakt dit volgens mij precies z’n doel. Ik bedoel: als het je niks kan schelen, dan lach je om zo’n bericht en ga je door met wat je aan het doen was. Het zit de mannen (en vrouwen) die hier boos om worden misschien nog wel het meest dwars, dat 88% van de straten in Amsterdam vernoemd zijn naar mannen.

Ik zal echt niet de enige zijn die nu eens even heeft opgezocht wie Suze Groeneweg nu eigenlijk was. En jij weet het nu ook. Ik hoop oprecht dat er meer straten naar vrouwen worden vernoemd, zoals gemeenten het ook is gelukt om vrouwelijke medewerkers minstens evenveel te betalen als mannelijke.

Ach, straatnamen… Zoals Gerard Reve al zei: niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?

Donderdag 9 augustus 2018 uitgesproken op Omrop Fryslân Radio

Nieuwe Eeuw van de Amateur aflevering: Botte & Ype en ALLES over het einde van de wereld

Turbojankers zuchten onder micro-coming out, dixit GeenStijl. Niets is minder waar, maar het is niet het einde van de wereld. Walvissen, of inzoomen op de oceaan komt meer in de buurt. Dromend van Ype en Nico, voor een dag een piloot, kijken we naar het vliegverkeer, en naar de Slimste Mens. In een bus naar Groningen was het weer zo ver, een autoloze zondag. Of zoiets. Dat. Welke achternaam, op een heftruck in de Gamma, en waar is Paulien? Een lome peopsaaie aflevering van uw mooie, slimme, leuke en aantrekkelijke podcastmakers. En vergeet je niet voor ons te stemmen op podcastawards.nl!

Goedkope Tickets – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Op de website cheaptickets.nl staat een weblog, met de titel ‘Bestemmingen die er niet lang meer zullen zijn…‘, geschreven door ene Shannen. Shannen zegt dat ze graag op stedentrip gaat, maar dat ze pas echt gelukkig is wanneer ze haar trouwe backpack weer op haar rug dragen mag. Op haar bucketlist staan IJsland, Nieuw Zeeland en Costa Rica bovenaan. Ze heeft nog aardig wat vliegkilometers voor de boeg.

Cheaptickets is een bedrijf waar je goedkope vliegtickets kan kopen. En ze zetten nu eens netjes op een rijtje welke plakken op deze aardbol aan het verdwijnen zijn, door het opwarmen van de aarde en andere menselijke invloeden. Nu is het geen groot geheim dat vliegtuigen een belangrijk aandeel hebben in de uitstoot van CO2, en daarmee aan het opwarmen van de aarde. Dus dat een vliegticketbedrijf nu vliegbestemmingen opsomt die kapot gaan door het vliegen, is echt wel een nieuw dieptepunt van kapitalisme, hypocrisie en domheid.

De plaatsen waar ze het over heeft – pardon: ‘bestemmingen’ – zijn bijvoorbeeld de Dode Zee: een laag meer waarvan de waterstand elk jaar een meter lager wordt. 3385 kilometer vliegen. De Maladiven, een groep eilandjes die maar amper boven zeeniveau liggen, en dus gauw verdwijnen wanneer de zeespiegel stijgt. 8280 kilometer vliegen. Gletsjers in Chili en Argentinië, die door het opwarmen van de aarde afbrokkelen. 13.160 kilometer vliegen. Madagaskar, waar de rijke flora en fauna bedreigd wordt door ontbossing en andere milieu-ellende. 8900 kilometer vliegen. The Great Barrier Reef, het enorme koraalrif dat massaal aan het afsterven is. 15.060 kilometer vliegen.

De teksten bij de ‘bestemmingen’ beschrijven wat er aan de hand is daar. Maar met geen woord gaat het over de schadelijke gevolgen van al dat gevlieg naar en toerisme op deze bestemmingen. Ja, er is een link naar GreenSeat, waar je de CO2-uitstoot kan compenseren. Maar laten we even reëel zijn. Wie gaat er naar een website die ‘goedkope tickets’ heet, om daar dus goedkope tickets te scoren, om daarna naar GreenSeat te gaan om meer geld uit te geven aan deze tickets.

Stel dat je naar die gletsjer in Argentinië wil. Volgens GreenSeat stoot je daarmee 2170 kilo CO2. Ze bieden compensatie daarvoor aan voor €21,66, wat mij bespottelijk lijkt. Want wat is 2170 kilo CO2?

Volgens de Wereldbank stoten we in Nederland per persoon gemiddeld een kleine 10 ton CO2 per jaar uit. Een zo’n reis staat dus gelijk aan bijna een kwart jaar aan CO2-uitstoot. Als je naar The Great Barrier Reef vliegt, de verste bestemming uit het lijstje van Shannon van Cheaptickets, dan is de CO2-uitstoot bijna 5 ton. Dus wanneer je met z’n tweeën daar naar toe gaat, zorgt dat voor evenveel CO2-uitstoot als 1 persoon in Nederland in een heel jaar veroorzaakt.

Nog even over GreenSeat. Die stellen op hun website dat ze zorgen dat elke ton CO2-uitstoot door een vliegruis wordt gecompenseerd. Door bijvoorbeeld een biovergister voor een huishouding in Cambodja neer te zetten. De wereldbank weet dat de CO2-uitstoot per persoon per jaar in Cambodja 0,4 ton is. Dus voor een reis van Shannen naar The Great Barrier Reef, moet in Cambodja twaalf jaar lang een biovergister draaien. Het is te hopen dat Shannen in die twaalf jaar niet nog eens een vliegreis maakt; want ze stikken daar in Cambodja nog in de biovergisters.

Shannen sluit haar blog af met: ‘Het is niet alleen kommer en kwel in de wereld. Er zijn veel dingen die je zelf kunt doen om je steentje bijdragen aan het verbeteren van de aarde. Voor veel bestemming kan je niet anders dan met het vliegtuig op vakantie, dat is niet te vermijden.’

Dus wat Shannen eigenlijk zegt is: we vliegen de aarde met z’n allen naar de kloten, dat is niet te vermijden. Mooie plekken op de wereld zijn niet zomaar meer mooie plekken, nee, dat zijn bestemmingen, dat is niet te vermijden. En we kunnen wel iets bijdragen aan het behoud van door klimaatverandering bedreigde plekken, maar Shannen wil er eerst nog wel even naar toe, dat is niet te vermijden. De titel van het stuk zegt het al: ‘bestemmingen die gaan verdwijnen’ – we kunnen er niets meer aan doen, want vliegen zullen we, al kost het ons een complete aardbol.

God verhoede dat Shannen het ooit in haar hoofd haalt om naar het Waddengebied te gaan.

Op donderdag 21 juni uitgesproken op Omrop Fryslân Radio, in het Fries. Geschreven naar aanleiding van een bericht op Facebook van Merlijn Twaalfhoven.

Botte & Ype & Paulien en ALLES over de zin van het leven – aflevering 58 van de podcast Eeuw van de Amateur

Wanneer mag je applaudisseren. Jouw podcasthelden buigen zich in deze aflevering over deze en alle andere levensvragen. Het is de hype waard, dat heeft Ype met z’n schoenen aan bedacht. Er werd koffie gedronken, dus het is verlicht, ook al lopen er straks schapen op straat. De chocola doet dan weer niets voor me. Paulien – peterselie – Cornelisse adviseert om met kindness te killen, maar maak het niet te krokant. Ionica en Linda konden zussen zijn. We starten de nieuwe rubriek ‘Canon der Geruststellingen’, maar vooral: wat is dit voor podcast!

Rijkswaterstaat podcast

In 2018 bestaat Rijkswaterstaat 220 jaar. Zo’n lange geschiedenis biedt veel verhalen, ook over het huidige werk en de toekomstplannen van Rijkswaterstaat is veel te vertellen.

Radiomaker Botte Jellema ging op pad om een aantal verhalen te verzamelen. Samen met Rijkswaterstaat maakte hij een kleine serie podcasts, die nu voor iedereen te beluisteren zijn via iTunes, Stitcher en Soundcloud.

Botte & Ype & Paulien en ALLES over liedjes die alleen jij leuk vindt – aflevering 56 van de podcast de Eeuw van de Amateur

Noem een nummer dat jij te gek vindt, maar dat verder niemand goed lijkt te vinden. Daar hadden we het de vorige keer over, en dat hebben we geweten. Een flink segment muziek deze keer; zie ook de speciale Spotify-playlist bij deze aflevering ‘Liedjes die alleen – jij – leuk vindt’. Verder natuurlijk weer de Eeuw-o-Foon en de rubriek THEE, tegen heug en meug. Verder belt Tim, vandaar dat we vijf minuten korter zijn. Komt Martijn Rosdorff terug, wanneer voel je je volwassene, hoe werken eenzijdige vriendschappen en wat was je eerste aankoop waar je trots op was. Japan, een dode man, Europa Cinemas, incel, ajeto en een natte fluit!

Botte & Ype & Paulien & JP en ALLES over MOL-merries en weer een showbizz-scoop! – Eeuw van de Amateur aflevering vijftig

Wie Is De Mol – JP Pellemans vertelt over zijn MOL-merries én vertelt dat Thomas van Luyn de nieuwe presentator wordt van de Tafel van Taal! Dat is dus weer een showbizzscoop voor de Eeuw van de Amateur. Verder: er is een nieuwe korstmos: het Ruigpruikspijkertje. Paulien is razend enthousiast. Ook vertelt ze over haar ervaringen als deelnemer van Wie is de Mol, waar JP een belangrijke rol achter de schermen had. JP kennen we natuurlijk ook van Lingo, en via deelname aan Lingo heeft Ype hem weer leren kennen. Het is allemaal televisie deze keer. Maar tevens is de wereld niet ingericht op jou. Honing niet veganistisch, en alles is erger dan dat mensen uitsterven, we moeten van discipline naar blissipline. Rotterdam! Maar wat is onze hoofdstad? Waarom zegt Youp ‘pisnicht’ en is Alles Goed? Call me by your name moet je toch echt zien, DNA en zaad terzijde, wat vinden we van de nieuwe donorwet en wat zou je tegen je 21-jarige ik willen zeggen? Calvijn! Met koptelefoonweggeefactie in de Eeuw-o-Foon, dankzij Storytel. ALLES in deze vijftigste aflevering!