Prinsessengracht – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In Amsterdam hebben feministen deze week straatnamen veranderd, omdat ze vinden dat er teveel mannelijke straatnamen zijn. Zo zetten ze een ‘e’ achter Dam, wat dus ‘Dame’ werd. Dat was meer een grapje, zo zei woordvoerder Santi van den Toorn. Fan het Rokin hadden ze een heel andere naam gemaakt: Beyoncé Boulevard, en de Van Woustraat is nu de Suze Groeneweg.

Het gebeurde ook in negen andere steden, maar volgens AT5, de Amsterdamse stadszender, is 88% van de hoofdstedelijke straten vernoemd naar een man. ‘We willen bewijzen dat vrouwen het waard zijn om een straatnaam te dragen’, aldus Van den Toorn. Ophef op de sociale media, natuurlijk: hoe ze het in hun hoofd haalden, dit is vandalisme, en dit helpt de ‘vrouwenzaak’ alleen maar verder achteruit, zo is de teneur.

Santi van den Toorn, de woordvoerder, heeft zelf ook een mannelijke achternaam. ‘Den’ is de oud-Nederlandse naamval datief van mannelijk enkelvoud. De vrouwelijke vorm zou zijn: Santi van der Toorn. Maar goed.

Het waard zijn, zeker. Zo is er in Amsterdam dus bijvoorbeeld al een Suze Groenewegplantsoen. In Amstelveen is er een laan naar haar vernoemd en in Purmerend is er een Suze Groenewegstraat. Ook in Leeuwarden is er een Groeneweg, maar ik denk niet dat die vernoemd is naar Suze.

Susanna Groeneweg was een politica uit Rotterdam, die een eeuw geleden als eerste vrouw in het Nederlandse parlement kwam. Ze was ook feministe. Ik denk dat er niemand op tegen is om een straat naar zo’n vrouw te vernoemen. Ze heeft veel betekend voor vrouwen en de politiek in Nederland. Zou ik een nieuwe woonwijk aanleggen en de straatnamen willen vernoemen naar invloedrijke personen, dan is hier de naam: Suze Groeneweg.

Punt is dat Suze nu 81 jaar geleden is overleden. Maar laten we de honderd jaar sinds haar toetreding tot het parlement nemen: straten die voor die tijd zijn aangelegd konden praktisch onmogelijk naar haar worden vernoemd. Dus dat is het geval met de Dam, het Rokin en ook de Van Wou. Nu zal het niemand serieus er om te doen zijn dat bijvoorbeeld de grachten worden hernoemd (Prinsessengracht, Keizerinnengracht en de Damesgracht), maar ik vind het alsnog een absurd idee.

Dit soort acties geven me een dubbel gevoel. Het vraagt namelijk aan de ene kant wel echt wat serieuze inspanning: om blauwe bordjes met witte letters te maken, om half zes uit bed te komen – ja het moet ’s ochtends vroeg, anders wordt je niet het nieuws van de dag – en dan werkelijk met huishoudtrapjes en al het andere hang- en sluitwerk dat je nodig hebt om de handel op te hangen door de stad te fietsen, zo’n trapje uit te klappen, er op te kruipen, zo’n bordje op te hangen, én dan moet je natuurlijk ook nog iemand regelen om het allemaal te filmen of te fotograferen. Want het is 2018. Ik bedoel: voor een symbolische grap heeft het nog aardig wat voeten in aarde.

Daarna moeten alle hobbiefoeteraars er ook nog hun tijd aan spenderen op de sociale media. En dat is de andere kant, en die is nog sneuer. Want je hier werkelijk over opwinden kan niet zonder je enigszins in de materie te verdiepen. Als je boos wordt van deze actie dan raakt dit volgens mij precies z’n doel. Ik bedoel: als het je niks kan schelen, dan lach je om zo’n bericht en ga je door met wat je aan het doen was. Het zit de mannen (en vrouwen) die hier boos om worden misschien nog wel het meest dwars, dat 88% van de straten in Amsterdam vernoemd zijn naar mannen.

Ik zal echt niet de enige zijn die nu eens even heeft opgezocht wie Suze Groeneweg nu eigenlijk was. En jij weet het nu ook. Ik hoop oprecht dat er meer straten naar vrouwen worden vernoemd, zoals gemeenten het ook is gelukt om vrouwelijke medewerkers minstens evenveel te betalen als mannelijke.

Ach, straatnamen… Zoals Gerard Reve al zei: niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?

Donderdag 9 augustus 2018 uitgesproken op Omrop Fryslân Radio

Nieuwe Eeuw van de Amateur aflevering: Botte & Ype en ALLES over het einde van de wereld

Turbojankers zuchten onder micro-coming out, dixit GeenStijl. Niets is minder waar, maar het is niet het einde van de wereld. Walvissen, of inzoomen op de oceaan komt meer in de buurt. Dromend van Ype en Nico, voor een dag een piloot, kijken we naar het vliegverkeer, en naar de Slimste Mens. In een bus naar Groningen was het weer zo ver, een autoloze zondag. Of zoiets. Dat. Welke achternaam, op een heftruck in de Gamma, en waar is Paulien? Een lome peopsaaie aflevering van uw mooie, slimme, leuke en aantrekkelijke podcastmakers. En vergeet je niet voor ons te stemmen op podcastawards.nl!

Moeder bellen – vertaalde column Omrop Fryslân

‘Het ergste was uiteindelijk, dat ik mijn moeder moest bellen’, zei de jongeman uit het publiek. En het greep iedereen bij de keel.

Deze week staat Amsterdam in het teken van Pride. Het meest bekend is de Canal Parade, maar de Pride duurt een week en de Parade is zo’n beetje de afsluiter. Minder bekend is dat er een waaier aan activiteiten, acties, bijeenkomsten en conferenties zijn in de week er voor. Een van de activiteiten was een theatervoorstelling in de serie ‘Je Suis’ van Raymi Sambo. Ik was daar bij betrokken omdat ik het nagesprek met het publiek leidde.

De voorstelling had anti-homogeweld als thema. En ik heb daarover iets meer dan een jaar geleden een radiodocumentaire over gemaakt, dus vandaar. Die docu gaat over wat anti-homogeweld nu eigenlijk is, wie het doen en wat de gevolgen zijn. De aanleiding was dat het de laatste tijd lijkt alsof er meer anti-homogeweld is dan voorheen. Uit mijn onderzoek voor de documentaire blijkt dat je dat niet kan zeggen op basis van de statistieken, en dat het verder onwaarschijnlijk is. Want uit ander onderzoek blijkt dat ‘we’ in Nederland de laatste jaren een stuk positiever over LHBT+ mensen zijn gaan denken. Dus dat zal het niet zijn. De verklaring van de politie en onderzoekers voor dat er een toename lijkt te zijn is wat ze noemen een ‘educated guess’, en men denkt dat er in het verleden veel meer onder de pet bleef dan nu het geval is. We zien het nu gewoon meer, ook door de snelheid en het grafische van sociale media.

Dat doet niets af aan het gevoel dat met name homomannen hebben: dat het onveiliger is. Het komt vaker in de media, en hoewel de straffen voor anti-homogeweld flink omhoog zijn gegaan, komt het maar zelden tot een veroordeling. De twee jongens uit Arnhem, die vorig jaar met een betonschaar werden geslagen, zijn een goed voorbeeld. De daders zijn gepakt en veroordeeld, maar de rechter achtte het niet bewezen dat het geweld is gepleegd met de geaardheid van de slachtoffers als motief. Oftewel, het is niet bewezen dat dit anti-homogeweld is.

De advocaat van de jongens zei toen in de Volkskrant dat de rechter met twee maten meet. Want wanneer iemand scheldt met het woord ‘kankerjood’, dan is zo-iemand onmiskenbaar aan het discrimineren. En wanneer je met ‘homo’ of ‘flikker’ scheldt, is dat blijkbaar niet het geval.

Het leidt tot veel frustratie. De gevolgen van ondermeer dat, zie je terug in de vorm van een fenomeen dat ‘minority stress’ heet. Wanneer je opgroeit in een omgeving waar het normaal is om met ‘homo’ of ‘gay’ te schelden, dan internaliseer je dat als homo. Je gaat slechter over jezelf denken. En dat gebeurt ook gewoon in Nederland; onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij laat zien dat ‘relnicht’ en ‘homo’ van de meest gebruikte scheldwoorden zijn bij kinderen uit de hoogste groepen van de basisschool. Dat kruipt onder je huid.

Ik heb ook minutieus uitgezocht wie anti-homogeweld plegen. Het antwoord is niet zo eenvoudig. Er is een oververtegenwoordiging van mensen met Marokkaanse achtergrond. Maar feit is wel dat in een politierapport uit 2013 vast is komen te staan dat verreweg de meeste verdachten van anti-homogeweld een Nederlandse achtergrond hebben, zo’n 62%.

En dat zijn dan cijfers. Om dit handen en voeten te geven is theater geschikt. En dat deed Raymi Sambo in een indrukwekkend en fysiek stuk. In het nagesprek stond een jongen uit het publiek op die nog niet zo lang geleden zelf slachtoffer werd van anti-homogeweld. Hij vertelde hoe hij na het geven van een kus aan een andere jongen op straat, een tik op zijn keel kreeg door iemand.

Ik vroeg hem hoe het nu met hem gaat. Het was een mentaal heel sterke jongen, die helemaal niet emotioneel was geworden, of een verslagen indruk maakte. Hij stond er voor dat hij zijn affectie voor iemand in het openbaar moet kunnen tonen. Maar hij had het wel even moeilijk gehad toen hij zijn moeder belde. Om te zeggen dat hem was overkomen waar zijn moeder sinds zijn coming out bang voor was geweest.

En dat antwoord vat voor mij alles samen waar zo’n Pride over gaat.

Uitgesproken op 2 augustus 2018 op Omrop Fryslân Radio

Hup, Wouter Koolmees! – Vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In het verhaal Ivanhoe van Sir Walter Scott uit 1819, komt een karakter voor dat Maurice de Bracy heet. Hij is de kapitein van de Free Companions, een bende huurlingen. Hij zegt op een gegeven moment: “I offered Richard the service of my Free Lances, and he refused them… thanks to the bustling times, a man of action will always find employment.” Maurice bood Richard zijn vrije speer aan, zijn free lance, en zo komen wij aan de term freelancer.

Ik ben freelancer, ZZP’er. Maar het gaat al een tijdje niet zo goed tussen freelancers en de overheid / Belastingdienst. Ondernemer zijn heeft namelijk een aantal fiscale voordelen, die er zijn omdat je als ondernemer niet meedoet aan pensioenopbouw, WAO en nog wat van die dingen: oftewel, je moet zelf zorgen dat je wat spaart voor de oude dag en voor wanneer je een tijdje niet kan werken. De overheid springt dan niet bij, zoals ze wel doet bij werknemers.

Aardig wat mensen zijn niet zo snugger en denken: dat zien we dan wel weer, en de overheid helpt iedereen in nood, toch? Dus laat maar, ik word ondernemer, profiteer van de gunstige fiscale regels en ga op vakantie van het geld. Maar doe niet mee aan arbeidsongeschiktheidsverzekeringen of iets dergelijks, of iets voor de oude dag. Andere mensen zijn juist wel snugger, en zagen deze situatie als een fantastische manier om goedkoper personeel te hebben.

Dat begon zo’n tien jaar geleden, toen langzaam het bezorgen van pakketjes een vlucht begon te nemen, doordat we onze spulletjes meer en meer online bestelden. PostNL, pakketjesbezorger van het eerste uur, gooide het op een akkoordje met de Belastingdienst, en ontsloeg een zwikje bezorgers. Die konden daarna als ZZP’er aan de slag voor PostNL. Het was deze ‘freelancers’ niet toegestaan om voor andere bezorgers te werken; ze reden in busjes met het logo van PostNL er op rond; en hadden kleding van dat bedrijf aan.

Iedereen met gezond verstand, en misschien wat kennis van Ivanhoe, kan bedenken dat dat niet kan. Richard, zo hij gebruik wil maken van de diensten van Maurice, heeft een keuze: Maurice helemaal achter zijn zaak en uitsluitend zijn zaak krijgen, betekent dat Richard hem moet aannemen als personeel. Doet Richard dat niet en huurt hij Maurice als ZZP’er in, dan moet hij er rekening mee houden dat Maurice z’n lance ook beschikbaar stelt of komt voor anderen. Daar heeft Richard in dat geval niets over te zeggen. Een eenvoudige keuze.

Het aantal ZZP’ers is de laatste jaren in Nederland geëxplodeerd. Dit zaakje liep dus volledig uit de hand, niet in de laatste plaats omdat de Belastingdienst geen toezicht hield. Zo kon het gebeuren dat er vijf jaar geleden werd aangekondigd dat er een nieuwe wet zou komen. Helaas werd dat een prutswet, en kregen vooral professionals zoals journalisten, ICT’ers en andere dienstverleners het lastig, én een bak papierwerk er bij. Terwijl eenvoudig werk – en ik zeg dit met alle respect – zoals het bezorgen van pakketjes zonder problemen in de PostNL-constructie door kon gaan.

Sterker nog, we hebben alleen maar meer van dit soort dienstverleners er bij gekregen in de laatste jaren. Aanbieders in de zogenaamde platformeconomie, dus Uber, Helpling, Deliveroo en Thuisbezorgd. Allemaal tussenhandelaren op gigantische schaal, die anderen het werk laten doen. En dat het liefst zo goedkoop mogelijk, dus als ze een fiscaal geitenpaadje kunnen vinden, dan gebruiken ze dat natuurlijk.

Deze week deed de rechter uitspraak in een zaak die Deliveroo-bezorger en PvdA-politicus Sytze Ferwerda had aangespannen tegen Deliveroo. Die heeft namelijk al het personeel er uit gegooid en heeft er ZZP’ers van gemaakt. Dezelfde PostNL-constructie: kleding met logo’s, strikte werkorders en niet voor anderen mogen werken. De rechter sprak: er is geen wettelijke basis waarop Ferwerda moet worden aangenomen als personeel.

En zo zijn we als freelancers verder van huis dan ooit tevoren. De wetgever laat het afweten, de Belastingdienst kijkt de andere kant op, en Ferwerda en zijn kompanen moeten maar zien hoe ze de rekeningen betalen wanneer ze ziek worden, en hoe ze pensioen opbouwen. Minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees is op dit moment bezig om in dit ingewikkelde dossier tot goede wetgeving te komen. En dat dit nodig is, kan bijna niet duidelijker worden.

‘Thanks to the bustling times, a man of action will always find employment’ – dankzij de goede tijden zal een handige jongen altijd werk vinden. Maar tijden worden ook weer eens anders. En vooralsnog heeft Richard dan een goeie aan Wouter Koolmees, en kan Maurice op geen enkele manier aankloppen bij hem.

Op donderdag 26 juli uitgesproken op Omrop Fryslân Radio.

Regenboogprovincie Fryslân – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Fryslân is de enige Nederlandse provincie die nog niet ‘Regenboogprovincie’ is. Nadat de Staten van Utrecht vorige week het voorstel om Regenboogprovincie te worden had aangenomen, staat alleen Friesland er niet voor.

Regenboogprovincies willen emancipatie en acceptatie van LHBTI’s stimuleren. Het gaat dus om het helpen van mensen die het soms lastig hebben, door hun seksuele of genderidentiteit. Want al gaat het volgens cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau steeds een beetje beter met de acceptatie van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en mensen met de intersekse-conditie, het is en blijft een kwetsbare groep. LHBTI-jongeren doen vier keer zo vaak een poging tot zelfmoord als hun hetero-leeftijdsgenoten. Cijfers van hetzelfde SCP. ‘Homo’, ‘gay’ en ‘relnicht’ zijn van de meest gebruikte scheldwoorden door kinderen uit de groepen 6, 7 en 8, zo blijkt uit de PestThermometer. Dan zijn de kinderen nog geen twaalf jaar oud! Dat zou toch tot nadenken moeten stemmen. Maar de Provinciale Staten van Fryslân denkt daar anders over: doe maar normaal.

Daar op aangesproken op Twitter, reageerde het account van de provincie Fryslân een keer of vijf hetzelfde met: ‘Wij vinden net als jullie dat iedereen gelijkwaardig is. De Friese vlag staat voor de gehele samenleving. Niemand uitgezonderd. Niet voor niks is onze slogan: Mei elkenien foar elkenien.’

Maandag verscheen er een opiniestuk in het Friesch Dagblad van Avine Fokkens, fractievoorzitter van de VVD in de Staten. In volstrekt onbegrijpelijk stuk, omdat Fokkens zo’n beetje letterlijk schrijft dat ze voor alles staat waar het in Regenboogprovincies om gaat, maar dat ze het onzin vindt om daar een handtekening onder te zetten. Haar argument: dan krijgen we het beeld dat LHBTI’s anders of niet normaal zijn, en dat is iets dat ze niet wil.

Ja, ammehoela. Het Waddengebied moet niet denken dat het anders of niet normaal is; dat we er niet naar gas boren of grote lichtinstallaties plaatsen. Dus daar komt geen voorstel voor. Kinderen moeten niet denken dat ze anders of niet normaal zijn, dus laat projecten voor verkeersveiligheid voor onze jongsten maar zitten. Ik bedoel: waarvoor zit je in de Staten, Fokkens? Of wil je de hele provincie maar opheffen, want we moeten als Friezen natuurlijk niet denken dat we anders of niet normaal zijn?

Avine Fokkens schrijft verder – en nu maakt ze het helemaal bont – ‘Met het hijsen van de regenboogvlag wordt dan ook geen recht gedaan aan alle andere mensen die zich ook geconfronteerd zien met discriminatie.’ Fokkens vergeet te zeggen dat het hijsen van een regenboogvlag ook geen uitkomst biedt in het conflict in Syrië, of de zorgen over het retailcentrum van het Leeuwarder WTC-gebied oplost – vijf miljoen euro fan elkenien foar een projectontwikkelaar.

Ik ben LHBTI, tenminste, een van die letters. En ja, wij zijn bijzonder. Maar niet omdat we dat zelf willen. Dat worden we door anderen. Door degene die op schoolpleinen en op sportvelden schelden met het woord ‘homo’, Avine. Eerst denk je: wat is dat, Avine. Daarna word je boos, Avine. En na een tijdje denk je: waarom zeggen ze steeds het woord ‘homo’, Avine, ze hebben het over mij, Avine, en ben ik hier wel veilig. Zo voelt dat, Avine, net zoals jij je nu voelt doordat ik steeds jouw naam noem.

Wat een schande voor deze trotse provincie! Net of er niet vlaggenmasten genoeg zijn op het provinciehuis. En dat in de provincie die het thuis is van de enige vlaggencentrale van het land.

Friezen zijn anders en niet normaal, maar daar zijn ze trots op. Evenzo zijn LHBTI’s anders en niet normaal. Over twee weken is er in Amsterdam weer de wereldberoemde Pride met de Canal Parade. Pride: trots. Omdat we tegenkracht willen bieden aan de schaamte die de maatschappij in het verleden, maar eigenlijk nog steeds, oplegt aan LHBTI’s.

Regenboogprovincie worden betekent steun aan zo’n tegenkracht. Steun is geld, beleid én symbolen. Zo als met alles in de provincie Fryslân. En als het hijsen van een regenboogvlag op een dag in het jaar op het provinciehuis er niet af kan, omdat de provincie al zo’n verdomd inclusieve slogan heeft, dan is die hele Staten, en vooral die VVD van Fokken, geen knip voor de neus waard.

Kom op Statenleden. Fryslân staat landelijk voor lul. Word Regenboogprovincie! Waar is jullie trots?

Op donderdag 19 juli 2018 uitgesproken op Omrop Fryslân Radio, in het Fries.

Aflevering 60: Botte & Ype & Paulien en ALLES over mild pedante jongens

Stel je gaat naar een onbewoond eiland en je mag kiezen om mee te nemen: een koelkast of een smartphone. Of een ijskast. Onze mild pedante jongens worden in de armen gesloten door hun grote vriendin Paulien en praten over Vinex-intellect, Spinvis, een Utrechts stripblad, de Thaise grotjongens, wat nu, Toki Doki en de lange gummiknuppel van de perdiesie. Met wie zou jij wel eens een beschuitje willen eten, nou de niemendaljongen bij de fruitafdeling. James Bond is een hoer, en wat voegen we toe aan de canon der geruststellingen. Wat is de branding? Zijn we divers genoeg? Zijn we onzeker? Romeo + Juliet + pannekoek + dipsaus + kringloop + there is no rehearsal = Michelle of Marloes. In Amsterdam zouden we willen wonen in Sesamstraat: veel plezier met de zestigste!