ALLES over mateloosheid, metrum en meta-twijfel – Eeuw van de Amateur 68

Lucky Fonz III is te gast! If music be the food of love, play on! Ype bloost er van, en heeft prompt dezelfde trui aan als Lucky. Die aankondigt dat in februari zijn nieuwe album uitkomt. Hij luistert naar house, gedecideerd, op World Mental Health Day. Schuld begint met de aanklacht. Kan je je lichaam nog normaal dragen. Coming Out is een heteronormatief concept. Podcast is voor mateloze mensen. Amphibrach. Camu. Rap. Ja!

“Leaver dea as slaef” – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Volgens de Leeuwarder Courant hing er boven de snelweg bij Drachten en bij Zurich een spandoek. Fryslân is voor de rest van Nederland deze week gereduceerd tot snelwegen en een rechtbank. Op die spandoeken, twee dus, in ieder geval, volgens de Leeuwarder, stond ‘LEAVER DEA AS SLAEF’. Het gebeurde op de ochtend dat de rechtszaak begon tegen de 34 mensen die verdacht worden van het blokkeren van een snelweg.

Grote woorden. Ze staan op een grote steen bij Warns. Die steen is daar zo’n zeventig jaar geleden neergelegd, als herdenkingsplaats voor de slag bij Warns, die eigenlijk de slag bij Stavoren was, maar vooruit. Die slag was niet zo’n zeventig jaar geleden, bijvoorbeeld in de Tweede Wereldoorlog. Nee, die was halverwege de 14e eeuw. Het is toch interessant waarom niet alleen die steen daar is gekomen, maar bovendien een jaarlijkse herdenking.

Okay, kort dan even, voor het historisch besef: Fryslân leek toen niet op het Fryslân van nu. Het was een gebied van de hele kop van Noord-Nederland tot en met zo’n beetje Denemarken. Het heeft feitelijk ook weinig te maken met het Fryslân van nu; de vlag was er nog niet eens. Maar in 1345 had graaf Willem IV van Holland het plan bedacht dat hij Fryslân er wel bij wilde hebben, want: macht en geld. Hij schopte wat manschappen in een boot bij Enkhuizen en voer naar Stavoren. Niet Warns. Maar goed, het werd militair gepruts van niks, en de Friezen wonnen. Niet zozeer door tactische briljantie of oppermacht van de Friezen, maar meer door het gebrek daar aan bij de Hollanders.

Het duurde alles bij elkaar ook maar 150 jaar, en toen kregen de Hollanders de Friezen er toch onder. Die hele toestand was allang vergeten geweest, als ze in 1945 niet op het lumineuze idee waren gekomen om weer een jaarlijkse herdenking te houden. In 1945 kwam Fryslân onder een ander juk vandaan, namelijk Nazi-Duitsland, wat op zichzelf wel een redelijk indrukwekkend gebeuren was, maar nee, er moest herdacht worden hoe de Hollanders werden verslagen, 600 jaar daarvoor.

Allemachtig wat moet je veel slagen om de arm hebben bij zo’n slogan ‘Liever dood dan slaaf’. Ik bedoel: het is niet alsof de Friezen zich daar nu verder zo aan hebben gehouden. Ik denk soms wel eens dat het vooral een ‘rite de passage’ is: als je dit zonder spelfouten kan schrijven, ea ea, ae, dan moet je wel een oprechte Fries zijn, wat dat ook verder moge betekenen. Al was het maar omdat slaaf in het Fries niet met ae wordt geschreven.

Maar goed, ik begrijp het wel: nooit buigen voor een wrede machthebber, okay. Daar kan je alleen maar sympathie voor hebben. Mijn gedachten gaan dan naar Nazi-Duitsland, naar IS, naar apartheid, naar segregatie in de VS: Nelson Mandela, Malcolm X, Martin Luther King. Geweldige strijd is er geleverd door dappere mannen en vrouwen, om daar onderuit te komen. Nog altijd zijn we niet vrij van de gevolgen van discriminatie op grond van ras, zoals we zo nu en dan zelfs mogen horen uit de mond van de president van de VS.

De grote steen bij Warns wordt op z’n plek gehouden door kleine steentjes. En niet door die vreemde woorden, die nu worden gebruikt door hen die met trillende knietjes voor de rechtbank staan te stamelen dat ze het niet zo hadden bedoeld. Ik zou niet teveel bouwen op steentjes die angst en minachting voor Vrouwe Justitia combineren.

Och, wat heeft de film Twelve Years a Slave een indruk op mij gemaakt, een op waarheid gebaseerd verhaal over slaven en de dood. Zwarte mensen, in minderheid, onderdrukt, tot slaaf gemaakt, en nog altijd hebben hun verwanten last van vooroordelen, discriminatie en racisme. Niet omdat ze er om hebben gevraagd, maar omdat witte mensen menen dat ze het zich kunnen permitteren om de wil en gevoelens van zwarte mensen te negeren. Kunnen wij een grote steen zijn, wanneer we de kleinen niet zien liggen? Historisch besef: er voeren flink wat Friezen mee bij de VOC, en niet als slaaf van de Hollanders. Een grote geschiedenis. We waren er niet bij, dus het is niet van de Friezen van nu, uiteraard.

Behalve wanneer we dat er zelf bij slepen.

Dus er zijn twee mensen bezig geweest om een wit laken te beschilderen met zwarte letters, het tegenovergestelde van de kleur van de letters op de steen bij Warns. En dat hebben ze boven de snelweg gehangen. De steen bij Warns wankelt. Zijn slogan, toch al dubieus, vervaagt nog verder, wanneer hij wordt ingezet om martelaren te maken van zij die niet echt aan die kant van het verhaal staan.

Verschenen bij Omrop Fryslân Radio als gesproken column in het Fries.

Eeuw van de Amateur aflevering 67, met Edward van de Vendel

Eward van de Vendel is te gast! De jeugd- en kinderboekenschrijver is exact in de kinderboekenweek onze gast, en wordt vijf uur gelukkig van een geslaagd stuk. Maar de hele Nederlandse jeugdliteratuur is zich nog altoos aan het verhouden tot Annie MG. Ype is op zoek naar de blauwe piemel van de Pet Shop Boys en Botte heeft meer met Hielke dan met Sietse. Het gesprek gaat over de liefde, bluegrass-liefde om precies te zijn, en zolang ze binnen de Ring blijven gaat dat goed. Je moet zo weinig mogelijk als Youp zijn, en niet op de fiets in slaap vallen. Donna Strickland en Linda Duits hebben ternauwernood een wikipediapagina, en ten slotte ontmoette Edward de beste broer van de wereld.

Nieuwe korte documentaire in RadioDoc over XTC

Hier vind je uitgebreide achtergrondinformatie, een toelichting op wat er in de documentaire wordt gezegd en bronverwijzingen: XTC – de ongemakkelijke achterkant van het feestpilletje

De Politieacademie schreef een rapport waarin stond dat de wereldwijde omzet van in Nederland geproduceerde synthetische drugs in 2017 minstens 18,9 miljard euro is geweest. Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid reageerde op dat rapport met twee dingen. Ten eerste trok hij 100 miljoen euro uit voor opsporing en bestrijding, en ten tweede deed hij een moreel appèl op de gebruikers van XTC.

Eeuw van de Amateur 66: live vanaf het podcastfestival

Vanaf het Amsterdamse podcastfestival ‘Het Podcastfestival’ is hier de podcast Eeuw van de Amateur. Ype en Botte nemen de stand van de wereld door, aan de hand van hun rubrieken Naaaah Wat Een Verhaal, de Eeuw-o-Foon en natuurlijk de beruchte theezakjes. Live voor een silent-disco-koptelefoon-publiek!

Eeuw van de Amateur 64: ALLES over Sidney Smeets, oude kastelen en roze befjes

Strafrechtadvocaat Sidney Smeets ken je misschien van de Belgische Kasteelmoord, rechtszaken van coffeeshophouders, en van anti-LHBT-geweldzaken, of je kent hem van de Geeky Dingen-podcast, maar wie is de man met dit bijzondere leven? We praten uitgebreid met hem. Van Star Wars, Valkenburgse grotten, diverse kastelen, Erica Terpstra tot You can’t handle the truth! Verder de succesvolle eerste editie van onze nieuwe rubriek Naaaaah wat een verhááál! Shout out naar het podcastfestival op 29 september en veel plezier met luisteren ^_^

Eeuw van de Amateur 63: ALLES over autorij-dyslexie, Prince en levensverwachting, met Aaf Brandt Corstius

Aaf is te gast! Meteen vragen we ons af wat Paulien zou doen, wat er genetisch bepaald is en wie ons heeft geïnspireerd. Instafamous en met een geld-fetish komen we langs knorrige mannen, gemalen poppenstront, en doet Aaf de stem van haar kinderen na. Vertel ons jouw taxi-verhaal! Ga jij op de foto met een dakloze? Of Giel? Als drie dartele Doortjes ademen we vrolijk nog een tijdje door. Welkom in deze jamsessie van de journalistiek, mede mogelijk gemaakt door Storytel.