Boerenverstand – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Er zijn weer blokkerende boeren; ze zijn fel tegen nieuwe regelgeving. Er is een jongen van zeventien opgepakt die met een trekker inreed op een aantal marechaussees. Er is in het noorden een verbod op demonstraties met trekkers. En een paar boeren wilden het noorden van de rest van Nederland afscheiden. De LTO heeft geen regie, het Landbouwcollectief is uit elkaar gespat en Farmers Defence Force, die het trekkerverbod een ‘oorlogsverklaring’ noemde, is helemaal koekoek. Zulks teert behoorlijk in op het maatschappelijk krediet. Wie zijn de demonstranten eigenlijk? En vooral: wie menen ze zelf wel niet dat ze zijn?

De boeren protesteren omdat de overheid heeft bepaald dat er tijdelijk minder eiwit in het krachtvoer mag zitten. De maatregel moet zorgen voor minder stikstofuitstoot, gelijk aan de vermindering die de maatregel van de maximumsnelheid moet opleveren. Een offer dat alle autorijders brengen, voor een gezonder leefmilieu. Of dat lukt is nog maar de vraag, en de universiteiten van Utrecht en Wageningen hebben bedenkingen bij deze maatregel. Maar landbouw zorgt nu eenmaal voor veel stikstofuitstoot en er moet iets gebeuren. Hoe het ook zit, de boeren en het ministerie kwamen er niet uit, en nu heeft het ministerie dit dus besloten. Het is wel een beetje de schuld van de boeren zelf.

Eén filmpje viel mij op: een man in een overhemd, die niet verder kon rijden, probeerde snelwegblokkerende boeren duidelijk te maken dat ze het andere mensen zo ook onmogelijk maken om een stukje brood te verdienen. Een boer ging voor hem staan en zei: “En wie maakt jullie brood dan? En nou jij weer,” en liep daarna weg. Het overhemd had daar wel weer wat op te zeggen, maar kreeg de kans niet, al was het maar omdat het filmpje daar was afgeknipt. Op de socials stond een eindeloze stroom van reacties, over hoe de man te kakken was gezet en hoe gelijk de boeren wel niet hebben.

Oh?

Dus dan maar even over dat brood. Een boer verbouwt tarwe, dat nodig is voor brood. Dat gebeurt overigens door akkerbouwers en niet door de melkveehouders die we nu op de trekkers zien, maar soit. Die tarwe moet na de oogst over wegen worden getransporteerd, dus we hebben wegenbouwers nodig. Dan komen de tarwekorrels in een fabriek uit, waar ze tot meel worden gemalen. Om de fabriek draaiende te houden is elektriciteit nodig, dus we moeten ook een centrale, transformatoren en kabels hebben. Bij het meel komt water. We hebben waterwinning nodig, een leidingstelsel en een riool voor het afvalwater. Gist moet er bij, dat een natuurproduct is, maar goed gecontroleerd moet worden in laboratoria. Die moeten we dus ook hebben.

Dat komt allemaal bij elkaar in een bakkerij. We hebben een oven nodig, en gas, als brandstof. We hebben gaswinning nodig, gasfabrieken, gasleidingen, gasopslag en gasmeters. De bakker moet een broodsnijmachine hebben. En zakjes en een labelprinter, met labels en een computer. Dan ligt het brood klaar op een schap. Dat is van hout, dus we hebben ook een houtfabriek, houthakkers en een bos nodig. Om het brood af te rekenen hebben we een bank nodig, maar goed, die hadden we al nodig, omdat tussen alle hiervoor genoemde zaken ook geld moet worden uitgewisseld.

Ik denk dat ik nog wel een tijdje door kan gaan, zoals over de scholen voor de werknemers, de vakantieparken, natuurgebieden en theaters waar ze kunnen uitrusten, de gezondheidszorg, en de muziek van Omrop Fryslân die ze aan hebben staan op hun werkplek. Maar van alles wat ik heb opgesomd kan je niet één factor weg laten, of dat hele brood komt er niet.

De notie dat het allemaal begint bij de boeren is een valse voorstelling van zaken. Want je kan mijn verhaal ook een stuk verder terug beginnen, zoals bij het lab waar het tarwezaad is verbeterd, de fabriek waar bestrijdingsmiddelen worden gemaakt, of de raffinaderijen voor de diesel waar de trekkers op rijden. Programmeurs voor software, in trekkers en in melkrobots. Geen een element uit het netwerk is belangrijker dan het andere. En de boer dus ook niet.

De maatregel is niet ideaal. Maar Farmers Defence Force, met haar idiote militante teksten, en die protesterende boeren vertonen tekenen van een messiascomplex. Een volslagen wereldvreemd en misplaatst autoriteitsgevoel, alsof ze door Jezus zelf onder de uiers zijn gejaagd. De boeren zijn gegijzeld door hun eigen extremisten. Het is een baan, een bijzondere baan, maar niets meer of minder dan alle andere banen. Boeren zijn net zo onmisbaar en misbaar als iedereen. Ja, word maar boos op deze sukkel van een columnist, die biologische zuivel koopt, in de hoop dat het Farmers Defence Force-vrij is. Maar toon mij maar mijn ongelijk.

Ik denk dat die boeren die de afgelopen dagen niet op hun trekkers zijn gestapt, heel goed weten dat ze onderdeel zijn van een groter geheel. En dat voor andere beroepen ook geldt dat er heel veel regelgeving is. Als je dat niet leuk vindt, dan hou je er toch mee op.

Uitgesproken bij Omrop Fryslân Radio op donderdag 9 juli 2020, hier in het Fries te lezen en te beluisteren.

Botte Jellema
Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.

1 Reactie

  1. Prachtig stukje!!! Dat plaatst de zaak in perspectief. Het clubje boeren vergeet waarschijnlijk ook waar al de landbouwsubsidies vandaan komen. De vraag is maar of zij zonder die subsidies, de broek zelf wel omhoog kunnen houden. Ik denk dat de gewone burger geen idee heeft hoeveel van het belastinggeld er naar de boeren gaat als
    “Inkomensondersteuning “. Zij zijn een deel van de maatschappij, net als iedereen.

Er kunnen geen reacties worden geplaatst.