Beugels: noodzaak of luxe?

Ik werd een beetje boos van het openingsartikel van de Volkskrant vandaag, als beugeldrager. Geschreven onder de vraag ‘Beugels: noodzaak of luxe?’.

Bureaustoelen: noodzaak of luxe? Belegen kaas: noodzaak of luxe? Stofzuigers: noodzaak of luxe? Ik hoef vast niet door te gaan om duidelijk te maken dat de vraag veel te simplistisch is. Vanuit welk idee is dit artikel nou geschreven?

‘De helft van álle kinderen met een beugel heeft medisch gesproken een beugel nodig’. ‘Universitair hoofddocent aan de Harvard school of Medicine stelt […] dat een groot deel van de beugeladviezen op wetenschappelijk drijfzand is gebaseerd.’ ‘Commerciële beïnvloeding’ BAM! Daarna volgt een stuk waar inderdaad uit blijkt dat er geen standaard is waarmee je een set tanden van iemand kan vergelijken om dan wetenschappelijk tot een conclusie te komen of er moet worden gebeugeld. Een insinuatie dat commercie op de loer ligt; het wordt niet hard gemaakt.

Dan beschimping van de beroepsgroep: ‘vaak’ gaat het om gewone tandartsen, die niet gespecialiseerd zijn in orthodontie. ‘De behandeling vindt plaats op basis van vertrouwen’ (alsof er iets in de wereld anders werkt). En oh, wat verdient een orthodontist toch veel geld!!1!

Dan: akkefietje van 8 jaar geleden met het loslaten van de tarieven, wat geen succes was. Ging dat over orthodontisten? Nee, over de hele sector. Een inkoop truukje is ontdekt, ook nog! Bij iedereen? Fraude? Zelfs de NZa kan het niet zeggen, maar ja, het staat nu wel in de krant.

‘Voor patiënten is niet altijd duidelijk of een beugel nu medisch noodzakelijk is of niet’, noteert de krant uit de mond van de NZa-voorzitter. Ah, noodzaak. Daar schreef ik al iets over. Maar laat ik mijn eigen zaakje dan even als voorbeeld geven.

Al meer dan tien jaar stond ik nooit tanden-bloot-lachend op foto’s. Eén van mijn voortanden stond iets naar achteren, wat er met name bij wat slechtere camera’s (en daar zijn er veel van, trust me) voor zorgde dat die tand een rottend uiterlijk kreeg. Twee hoektanden liepen bekant mijn mond uit en mijn boventanden stonden naar links uit het lood omdat ooit links een kies was getrokken, voor een beugel die ik rond mijn 15e had. Onder de streep: medisch absoluut niet noodzakelijk.

Luxe, is dan het enige andere antwoord volgens de krant. En het woord ‘luxe’ wordt hier geladen met je overgeven aan een schimmig, frauderend, onwetenschappelijk en onopgeleid stel geldwolven in witte jassen.

Toen ik na jaren van wikken en wegen bij mijn tandarts liet weten dat ik misschien wel iets aan de stand van mijn tanden wilde laten doen, verwees ze me direct door naar een orthodontist. Die maakte een behandelplan. Dat heb ik met mijn tandarts doorgesproken, waarna ik een second opinion heb gevraagd, en gekregen bij de ACTA. Mijn tandarts stimuleerde het aanvragen van een second opinion, omdat ze merkte dat ik onzeker was over wat er volgens het plan moest gebeuren. Ik heb dat proces als zeer professioneel en prettig ervaren.

Mijn orthodontist heeft zo’n set van acht behandelunits. Ze behandelen er heel veel mensen, vooral pubers natuurlijk. En ja, het kost mij meer dan 3000 euro. Maar ik kan niet zeggen dat ik dat, gezien het werk dat ze er in stoppen, als ‘veel’ beoordeel.

Bij mij was geen sprake van medische noodzaak. Het feit dat er een kies en een tand moesten worden getrokken, maakt echter wel duidelijk dat er wat weinig ruimte in mijn mond was. Daarom kon ik tussen sommige tanden niet flossen. Is flossen medisch noodzakelijk? De tandarts, de orthodontist en de ACTA hebben mij uitstekend geïnformeerd, ook over de vervelende aspecten van het dragen van een beugel. En die zijn er legio. Het maakt me soms wanhopig, de wondjes, de pijn, zeker in het begin. Het was allemaal aangekondigd.

Maar het maakt me niet zo wanhopig als het idee dat ik de rest van mijn leven niet meer lachend op foto’s sta. Of überhaupt niet durf te lachen / tanden durf te tonen in het algemeen. Oh, ook daarover heeft de krant een kadertje: ‘Een beter zelfbeeld door een beugel?’

‘Er is nog altijd geen bewijs dat een beugel leidt tot meer zelfvertrouwen, zoals orthodontisten al heel lang beweren.’ Wat is dit in vredesnaam voor zin, joh?! Fun fact: noch tandarts, ortho of ACTA heeft in mijn geval IETS gezegd over mijn zelfvertrouwen. Ik maak me echt geen enkele illusie over groter maatschappelijk of seksueel succes, na het dragen van een beugel. Oh ja, ik heb Magnolia gezien, hoor.

Ik weet zeker dat de Nederlandse orthodontie mij niet nodig heeft om zich te verdedigen. De reden dat ik zo boos word van dit stukje, is omdat het onder het mom van ‘wetenschap’ een bak insinuaties plaatst en op geen enkel punt, ook niet in de vier ‘vox popjes’, zich rekenschap geeft van de valsheid van hun beginvraag: noodzaak of luxe. 99,9 procent van de wereld is namelijk geen van die twee, en deze valse vraag doet geen recht aan de soms heel ingewikkelde vraag of je moet beugelen of niet.

In mijn geval betekende het: financieel sparen tot het kon, en emotioneel sparen tot ik het idee aan kon dat ik twee van mijn tanden kwijt zou raken en twee jaar met metaal in mijn mond rond zou lopen. En dat aan iedereen uit moet leggen. En sinds dit artikel waarschijnlijk nog vaker. Ik doe dit weloverwogen en niet voor de lol. Bedankt, Aliëtte Jonkers.

Omdat ze er wat sneu op reageerde op twitter (namelijk: mij uitlachen en de kritiek niet serieus nemen), heb ik het nog maar een keer gelezen. Hier het verslag.

Botte Jellema
Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.