Rails – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Het schijnt een feestje te zijn geweest. Afgelopen weekend ging er een trein van Groningen naar Amsterdam in een recordtijd van … één uur en vijftig minuten. Jawel: tien minuten tijdwinst! Aan boord waren dan ook een fanfareorkest en natuurlijk bobo’s. Dat waren ProRail-topman Pier Eringa, NS-topman Roger van Boxtel en burgemeester van Groningen Peter den Oudsten. Allemaal om een nieuw plan kracht bij te zetten om de spoorverbinding naar het noorden op te waarderen. De jenever kwam er bij toen de trein na Zwolle de mind blowing snelheid van 167 kilometer per uur aantikte.

Nu kunnen we we sceptisch doen over de prestatie van tien minuten tijdwinst… en dat is precies wat ik nu ga doen. Want allemachtig; ik heb anno nu een computer in mijn zak die bijna duizend keer sneller is dan de eerste PC; ik kan a la minute een foto maken die een paar milliseconden later overal op de wereld is te zien; en dat auto’s zichzelf kunnen inparkeren, daar kijken we al tien jaar niet meer van op. Maar als ik met het openbaar vervoer van mijn huis naar dat van mijn ouders wil, doe ik daar drie en een half tot meer dan vier uur over, en ’s avonds na acht uur hoef ik het niet eens meer te proberen, want dan kan het domweg niet meer. Het is 130 kilometer; omgerekend gaat het dus met 33 kilometer per uur.

Deze week presenteerde Staatssecretaris Van Veldhoven ook haar plan Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2040. Kern daarvan is een metro-achtig netwerk tussen negen grote steden in Nederland. Meest noordelijke daar van is Zwolle. Er is nog een hoofdstukje besteed aan ‘economische kerngebieden’, en dan doet Groningen (bijna twee keer zo groot als Zwolle) wel mee, maar in Fryslân helemaal niks. Er wordt gespeculeerd over een zweeftrein en de hyperloop, maar dat het hoofdstukje afsluit met dit zinnetje, zegt genoeg: ‘onduidelijk of ze in Nederland tot een goede businesscase kunnen komen; als dat zo is, dan spelen we er op in.’ Bedankt.

Plannen zijn er genoeg geweest. De Zuiderzeelijn, een magneetzweefbaan, een noordelijke HSL, en wie kan zich niet de Superbus van wijlen Wubbo Ockels herinneren. Ging allemaal niet door. Een paar grote rails-projecten die een paar decennia geleden waren gestart, zoals de HSL, de Betuwelijn en de Amsterdamse Noordzuidlijn, liepen financieel zo erg uit de hand, dat geen enkele bestuurder meer aan spoorrails durfde aan te raken. En moet je die happy Amsterdammers nu eens zien, met hun metro van binnen de ring naar binnen de ring. De ambities waren groter: naar Zaandam er mee, en naar Schiphol, and beyond. Maar nee.

Ik sprak een journalist die veel over Amsterdam Noord en infrastructuur heeft geschreven, en hij zegt dat wanneer je een metrolijn aanlegt, het een garantie is voor succes voor alles wat daar bij in de buurt ligt. Let maar op, zei hij, over een paar jaar is Amsterdam Noord bij de Noordzuidlijn compleet getransformeerd. Het gebeurde ook met de Oostlijn, naar de Bijlmer. Het heeft even geduurd, maar dan krijg je ook wat. Dus dat Fryslân nu buiten de plannen blijft, kan ook betekenen dat ze er nooit meer in komt.

Rond rails richting het noorden blijft het stil. Geen snelle verbinding. In het westen is de woningmarkt intussen zo gloeiend, dat ze het in Lemmer al merken. De files bereiken dit jaar recordlengtes, en al dat extra asfalt dat in de crisis is aangelegd, heeft amper verschil gemaakt. Omdat de keuze tussen de auto en de trein in veel gevallen gewoon een no brainer is. Breng mij in een uur van Amsterdam naar Groningen, ja dan hebben we het over iets anders. En dan ook nog graag in een vergelijkbare tijd naar Leeuwarden (even groot als Zwolle); die boemel naar Sneek kan ik daarna nog wel aan. Dan komen we in de buurt van de snelheid van de auto.

Er wonen bijna twee keer zoveel mensen in Nederland, maar onze spoorlijnen liggen grotendeels nog op de zelfde plaats als waar ze lagen toen de eerste PC werd verkocht. Ook in 1950 was je vanuit Scharnegoutum eerder met de auto in Amsterdam, dan in 2019 met het openbaar vervoer. Kan die succesvolle club die van Leeuwarden een culturele hoofdstad heeft gemaakt niet weer bij elkaar komen? Om even wat rappe rails voor Fryslân te regelen?

De feest-intercity van afgelopen weekend kwam die tien minuten eerder aan op Amsterdam Zuid, trouwens. Het is vanaf daar naar Amsterdam Centraal met de Noordzuidlijn nog tien minuten.

7 februari 2019 uitgesproken op Omrop Fryslân Radio.

Auteur: Botte Jellema

Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.