Moeder bellen – vertaalde column Omrop Fryslân

‘Het ergste was uiteindelijk, dat ik mijn moeder moest bellen’, zei de jongeman uit het publiek. En het greep iedereen bij de keel.

Deze week staat Amsterdam in het teken van Pride. Het meest bekend is de Canal Parade, maar de Pride duurt een week en de Parade is zo’n beetje de afsluiter. Minder bekend is dat er een waaier aan activiteiten, acties, bijeenkomsten en conferenties zijn in de week er voor. Een van de activiteiten was een theatervoorstelling in de serie ‘Je Suis’ van Raymi Sambo. Ik was daar bij betrokken omdat ik het nagesprek met het publiek leidde.

De voorstelling had anti-homogeweld als thema. En ik heb daarover iets meer dan een jaar geleden een radiodocumentaire over gemaakt, dus vandaar. Die docu gaat over wat anti-homogeweld nu eigenlijk is, wie het doen en wat de gevolgen zijn. De aanleiding was dat het de laatste tijd lijkt alsof er meer anti-homogeweld is dan voorheen. Uit mijn onderzoek voor de documentaire blijkt dat je dat niet kan zeggen op basis van de statistieken, en dat het verder onwaarschijnlijk is. Want uit ander onderzoek blijkt dat ‘we’ in Nederland de laatste jaren een stuk positiever over LHBT+ mensen zijn gaan denken. Dus dat zal het niet zijn. De verklaring van de politie en onderzoekers voor dat er een toename lijkt te zijn is wat ze noemen een ‘educated guess’, en men denkt dat er in het verleden veel meer onder de pet bleef dan nu het geval is. We zien het nu gewoon meer, ook door de snelheid en het grafische van sociale media.

Dat doet niets af aan het gevoel dat met name homomannen hebben: dat het onveiliger is. Het komt vaker in de media, en hoewel de straffen voor anti-homogeweld flink omhoog zijn gegaan, komt het maar zelden tot een veroordeling. De twee jongens uit Arnhem, die vorig jaar met een betonschaar werden geslagen, zijn een goed voorbeeld. De daders zijn gepakt en veroordeeld, maar de rechter achtte het niet bewezen dat het geweld is gepleegd met de geaardheid van de slachtoffers als motief. Oftewel, het is niet bewezen dat dit anti-homogeweld is.

De advocaat van de jongens zei toen in de Volkskrant dat de rechter met twee maten meet. Want wanneer iemand scheldt met het woord ‘kankerjood’, dan is zo-iemand onmiskenbaar aan het discrimineren. En wanneer je met ‘homo’ of ‘flikker’ scheldt, is dat blijkbaar niet het geval.

Het leidt tot veel frustratie. De gevolgen van ondermeer dat, zie je terug in de vorm van een fenomeen dat ‘minority stress’ heet. Wanneer je opgroeit in een omgeving waar het normaal is om met ‘homo’ of ‘gay’ te schelden, dan internaliseer je dat als homo. Je gaat slechter over jezelf denken. En dat gebeurt ook gewoon in Nederland; onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij laat zien dat ‘relnicht’ en ‘homo’ van de meest gebruikte scheldwoorden zijn bij kinderen uit de hoogste groepen van de basisschool. Dat kruipt onder je huid.

Ik heb ook minutieus uitgezocht wie anti-homogeweld plegen. Het antwoord is niet zo eenvoudig. Er is een oververtegenwoordiging van mensen met Marokkaanse achtergrond. Maar feit is wel dat in een politierapport uit 2013 vast is komen te staan dat verreweg de meeste verdachten van anti-homogeweld een Nederlandse achtergrond hebben, zo’n 62%.

En dat zijn dan cijfers. Om dit handen en voeten te geven is theater geschikt. En dat deed Raymi Sambo in een indrukwekkend en fysiek stuk. In het nagesprek stond een jongen uit het publiek op die nog niet zo lang geleden zelf slachtoffer werd van anti-homogeweld. Hij vertelde hoe hij na het geven van een kus aan een andere jongen op straat, een tik op zijn keel kreeg door iemand.

Ik vroeg hem hoe het nu met hem gaat. Het was een mentaal heel sterke jongen, die helemaal niet emotioneel was geworden, of een verslagen indruk maakte. Hij stond er voor dat hij zijn affectie voor iemand in het openbaar moet kunnen tonen. Maar hij had het wel even moeilijk gehad toen hij zijn moeder belde. Om te zeggen dat hem was overkomen waar zijn moeder sinds zijn coming out bang voor was geweest.

En dat antwoord vat voor mij alles samen waar zo’n Pride over gaat.

Uitgesproken op 2 augustus 2018 op Omrop Fryslân Radio

Auteur: Botte Jellema

Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.