Rekenen – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

In de week dat de eindexamens weer zijn begonnen, verwonder ik mij over onze vermogens tot rekenen. Twee weken geleden ging mijn stadsfiets kapot, en net op dat moment las ik een artikel over Swapfiets. Nee, dat is niet een wrak geval waarmee je zo op de grond swapt, maar het is een leasefiets. Te herkennen aan de blauwe voorband, en ik zie ze bij bosjes in deze studentenstad.

Studenten, toch het soort mensen waar je qua rekenen wat van mag verwachten. Populair zijn de ‘omafietsen’ van Swap; er is hier zelfs een wachtrij voor, zegt de website. De website vertelt verder dat je nooit langer dan twaalf uur met een kapotte fiets zit, want ze halen, repareren en brengen fietsen. En dat het vijftien euro per maand kost.

Dan gaat het snel in mijn hoofd: dat is 180 euro per jaar. Een beetje tweedehands fiets kost tussen de 100 en 150 euro, legaal dan, voor avonturiers kan het voor nog iets minder, dus na een maand of acht ben je met een eigen tweedehands fiets al goedkoper uit dan met zo’n leasefiets. En ik doe echt wel een paar jaar met zo’n fiets.

En ja, dan kan het natuurlijk voor komen dat je er een keer een nieuwe bel op moet zetten, zelf lampjes moet kopen en misschien eens een keer een band moet plakken. Maar dat zijn de kosten niet, en dat kan meestal ook prima binnen twaalf uur.

Nog een voorbeeld. Gisteren stond in De Volkskrant een stuk over studenten – van diezelfde studenten weer – die in hun huis een wasmachine leasen. Ze zijn met z’n zessen, en betalen ieder 2,40 per maand. Dus ik weer rekenen.

2,40 per persoon per maand, dat is dus 14,40 per maand en dat is 172,80 per jaar (ja, ik gebruik hier een rekenmachine voor, maar daar gaat het niet om). Studeren doe je vier jaar, dus dat is een kleine 700 euro in totaal. En wanneer die vier jaar voorbij zijn, heb je geen wasmachine meer. Voor dat bedrag heb je een heel degelijke nieuwe machine, en voor de helft kan je tweedehands te kust en te keur. ‘Bij een tweedehands via Marktplaats vonden we het risico te groot dat deze snel kapot zou gaan’, zegt studente Michèle.

Voor mij als student was 700 euro, zelfs als het verdeeld was over vier jaar, heel veel geld. Ik vind het nog steeds heel veel geld. En daar komt nog bij dat tweedehands, kapot en wrak synoniem zijn met spullen in studentenhuizen. Kapotte wasmachines horen er bij, dan ga je naar vrienden toe, of je regelt wat anders, het is geen ramp. Of ben ik nu een ouderwetse romanticus?

Intussen geef ik echt wel eens wat meer geld aan iets uit dan noodzakelijk is. Omdat goedkoop in sommige gevallen echt heel duur kan zijn. En die Hollandse obsessie met goedkoop – wat vertellen we graag bij een nieuwe aankoop dat het in de aanbieding was of dat we hebben afgedongen – is ook wel wat ziekelijk. Maar dat leasen bij studenten begrijp ik niet. Ik bedoel: ik heb nog een beurs gekregen, dat is tegenwoordig ook niet meer zo.

Ik twijfel niet zozeer aan de rekenkwaliteiten van onze nieuwe studenten. Maar stel wel vragen bij onze obsessie met zekerheid. Alles moet het altijd doen, er is geen ruimte voor gerommel. Lekke band? Binnen twaalf uur is er een nieuwe fiets voor je geswapt. Wasmachine kapot? Niet jouw zorg. En zelfs een koffiezetapparaat kan je thuis leasen, en dan betaal je volgens de krant 35 cent per kopje, met een minimum van drie kopjes per dag. Even rekenen: minstens 383,25 per jaar. Schrikkeljaren 384,30. En dan moet je geen bezoek krijgen…

Kom op studenten, en examens-makende aankomend studenten! Wat moeten jullie met gloednieuwe Mieles? Denken jullie dat dat echt beter is dan die ‘Vaagtronics’-machine die in mijn studentenhok stond te hobbelen? De leasebedrijven hebben prachtige praatjes over ‘circulaire alternatieven’, ‘duurzaamheid’ en ‘de abonnementseconomie’, als ze tijd hebben tussen het geldtellen door.

En ik stap zo lekker op het circulaire, duurzame alternatief, en het wonder van rekenkracht, dat mijn eigen nieuwe tweedehands rammelbak is.

Auteur: Botte Jellema

Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.