Vliegen is het nieuwe roken – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Twee dingen vond ik stom aan de oudejaarsconference van Youp van ’t Hek. Het eerste was dat het allemaal nogal voorspelbaar was, zoals de platte grapjes over #MeToo. Het tweede was dat hij yoga in de zeik nam, door al even voorspelbare en platgetrapte grapjes over matjes, instructeurs met knotjes in het haar en dat het alleen voor vrouwen van middelbare leeftijd is. Ik heb een paar vrienden die aan yoga doen, en dat zijn jongemannen. Dat heeft niets te maken met matjes. Het is een serieuze sport voor hen. Dus ik weet niet zo goed waar Youp dit voor nodig had.

Maar er was een ding waar Youp wel de vinger op de zere plek legde.

We vliegen de hele wereld naar de klote, en we doen het met ongelooflijk veel enthousiasme. Want we weten: de hele boel gaat kapot, maar we gaan gewoon door. We zeggen ook niet: we gaan minder vliegen. Nee joh, gewoon vliegveldje er bij, Lelystad.

En dat klopt gewoon. In 2016 hadden de Nederlandse luchthavens meer dan 70 miljoen passagiers, en dat gaat alleen maar omhoog. Volslagen terecht noemt Youp dat, want je wordt bijna voor spelbederver aangekeken als je hier tegenwoordig wat van zegt.

Het is zo interessant. Er is niemand die zegt: ‘Ik ga principieel niet…

En dat is dan weer niet helemaal waar, Youp. Zo was weerman Peter Kuipers Munnike eind december te gast in Met Het Oog Op Morgen:

Je voelt je soms wel een beetje een idioot. Ik ga bijvoorbeeld in april naar Wenen, naar een conferentie over aardwetenschappen. En ik ga dus de trein nemen, die treinreis heb ik vorige week geboekt. Voor een retourtje naar Wenen moet ik dus bijna 300 euro betalen. Ik had ook het vliegtuig kunnen nemen, voor 110 euro.

En daar is dus het grote probleem…

Dat is natuurlijk totaal idioot, dat dat zo is. Omdat zo’n vliegtuig per passagier veel en veel meer kerosine verbruikt. Maar je wordt daar dus totaal niet op afgerekend.

En zo krijgt Youp gelijk. Wij vliegen de aarde naar de kloten. Omdat het goedkoper is. Er wordt momenteel gewerkt aan een boek dat de titel krijgt ‘Thuisblijven is duurder’, wat precies uitlegt hoe je zo goedkoop mogelijk kan vliegen.

De luchtvaart is verantwoordelijk voor 12 procent van de CO2-uitstoot door vervoer. Straalmotoren werken niet met katalysators, en brengen door de hoge verbrandingstemperatuur in de motor veel extra NOx-en en fijnstof in de atmosfeer. De luchtvaart is de snelst groeiende bron van broeikasgassen, en ze verwachten dat over zo’n dertig jaar het aandeel van de CO2-uitstoot door de luchtvaart is toegenomen tot 22 procent, van alle uitstoot wereldwijd. En er is geen sector die er zo weinig aan doet.

Ondertussen zit er op de vliegtuigbrandstof geen accijns. Op vliegtickets zit geen BTW. En door het internationale karakter van de luchtvaart, lukt het vrijwel niet om de uitstoot te reguleren. Zo komt het dat je voor een paar tientjes in Barcelona of Wenen zit. Je kan voor nog geen 350 euro naar New York. Heen én weer.

Ik hoor dat en dan zakt de moed mij in de schoenen. Waarom rijd ik zo’n kleine auto? Waarom wil ik zonnepanelen op mijn dak? Waarom scheid ik plastic, papier en glas van mijn afval? Want het zijn allemaal maar kleine drupjes op de gloeiende plaat, zo lang iedereen maar in die vliegtuigen stapt.

Sinds enige tijd roep ik: vliegen is het nieuwe roken. We weten allemaal dat het slecht voor ons en de wereld is; we weten allemaal dat we het eigenlijk niet moeten doen, en toch gebeurt het. En alleen maar meer. Er wordt de komende maanden weer uitgebreid reclame gemaakt voor de mooiste vakantiebestemmingen. Met collega’s en vrienden worden plannen uitgestippeld voor de zomer, en de kans is heel groot dat het een vliegvakantie wordt.

Ik sprak een vriendin eens aan op haar vlieggedrag, en toen zei ze: ja, ik weet het, maar zonder mij vliegt dat vliegtuig toch ook.

Ja, dat klopt, wanneer we allemaal zo denken, zei ik. Zo denk ik dus niet, maar: je voelt je soms wel een beetje een idioot, zoals Peter Kuipers Munnike zei.

We vliegen de aarde naar de kloten. Ik had eigenlijk gehoopt op een wat optimistischer begin van 2018. Mijn voornemen: vaker met de trein. Vooral naar het buitenland!

Column uitgesproken op Omrop Fryslân Radio

Auteur: Botte Jellema

Botte Jellema (1977) is journalist, presentator, podcast- en documentairemaker. Hij is freelancer en werkt onder andere voor omroepen en programma's op NPO Radio1. Hij heeft een groot hart voor journalistiek, media, communicatie en verhalen.

2 gedachten over “Vliegen is het nieuwe roken – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio”

  1. Botte, dank voor dit stuk! Ik ben ook één van die vervelende mensen die moeilijk doen over vliegen omdat het zo slecht voor het milieu is, waardoor vrienden, familie en collega’s al schuldig kijken als ze het over hun vliegvakantie hebben zelfs als ik mijn mond niet opendoe. Tegelijkertijd blijft het een taboe en vliegt iedereen lustig door. Ik ben echter van de grass-roots beweging van Naomi Klein, die ervan uit gaat dat werkelijk alle beetjes helpen en we elkaar allemaal kunnen inspireren en stimuleren. Daarom ga ik uit van het principe dat als honderd mensen besluiten met de trein of per fiets op vakantie te gaan, er daadwerkelijk een vliegtuig minder de lucht in zal gaan. En ik ben zeker één van hen. Op een CO2-arm 2018!

Reacties zijn gesloten.