Friese Balletschool – vertaalde column voor Omrop Fryslân Radio

Zeventien jaar na het verschijnen van de film ‘Billy Elliot’ moeten we het weer hebben over gendernormativiteit. Waar een klein land klein in kan zijn. ‘Billy Elliot’ is een film over een jongen van elf jaar, die heel graag danst, en dan hebben we het over ballet. Hij groeit op in een arbeiderswijk, tussen broers die in een kolenmijn werken en met een vader die hem op boksen wil hebben.

Maar Billy wil dat niet. Hij wil dansen. Zijn beste vriend blijkt homo te zijn, en denkt, net als veel andere mensen, dat Billy dat ook is. Maar nee.

En dat is een zijlijn in het grote verhaal, maar een heel belangrijke. Want de jongen moet steeds opboksen tegen zulke vooroordelen. Maar hij slaagt er in, en het wordt een succes: in het slot van deze schitterende film zien we hem als volwassen man in het Zwanenmeer dansen. Billy wordt een prachtig en indrukwekkend mens, die misschien wel zwaarder werk verzet dan zijn mijnwerkende broers.

Terug naar Nederland. ‘Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn’, zo vraagt de Stichting Ideële Reclame aan opvoeders in een nieuwe campagne. In beeld zijn jongens die scheten in de fik steken, met fietsen aan het racen zijn en die stoeien en ravotten.

Het punt van SIRE is dat jongens gewoon kinderen moeten kunnen zijn, anders worden ze geremd in hun ontwikkeling. Daar is niets mis mee, behalve dat ik vind dat meisjes ook gewoon kinderen moeten kunnen zijn. Daar zal SIRE niets op tegen hebben, maar met dit spotje komt hun boodschap gewoon wat rot hun strot uit.

Wat ze laten zien is zeer stereotiep. En dat bedoel ik dus met gendernormatief, en ja, dat is niet goed. Want hiermee helpt SIRE mee aan het vaststellen van de normen van wat een ‘goede’ jongen is. Nog even los van wat dit impliciet over meisjes zegt, is dat een heel bekrompen zaak. Het helpt jongens die met deze dingen niets hebben in de kreukels.

Simone de Beauvoir schreef in 1949: ‘Je wordt niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt.’ Sociaalwetenschapper Linda Duits citeert haar in een interessant verhaal in een YouTube-filmpje van Universiteit van Nederland, met de titel ‘Waarom dragen jongens geen roze nagellak’.

Een toegankelijk betoog over hoe in de samenleving verschillende dingen automatisch ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ zijn, en over dat je als vrouw een vrouw speelt door je aan vrouwelijke dingen te conformeren. Dus bijvoorbeeld kleurige kleding, rokjes of lang haar. Mannen kunnen ook mannen spelen.

En we rekenen elkaar er ook op af; als man moet je niet te sierlijk dansen en als vrouw moet je niet te kort haar hebben. Want dan komen er denigrerende opmerkingen.

En dat is onnodig. Als een jongen met LEGO iets maakt, schop je hem toch niet zonder meer het huis uit om buiten te spelen? Als een meisje wil voetballen, prima. En een jongen wil dansen? Of tekenen? Wat is daar mis mee? En waarom moeten wij daar elkaar op afrekenen?

Het gaat mij er niet om dat jongens ‘meisjesdingen’ moeten doen, of meisjes ‘jongensdingen’, wat dat ook mag zijn, of dat ze van gender moeten veranderen. Het gaat mij er om dat kinderen gewoon moeten doen wat ze willen. Of dat nu tekenen, dansen of voetballen is: ze moeten het doen omdat ze het zelf willen, en niet omdat een samenleving vindt dat het zo hoort. Want dan rem je de ontwikkeling pas echt.

Ik wens iedereen veel plezier met het EK voetbal voor vrouwen. Of anders met het vrouwen polstokspringen. Statistisch gezien kan het niet anders dan dat er een paar prachtige Billy Elliots in Friesland wonen.

Als er in het komende jaar nog steeds niet één jongen op de foto’s van de facebookpagina van de Friese Balletschool staat, dán is er aanleiding voor een SIRE-campagne.

Column uitgesproken op Omrop Fryslân Radio.